Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Διαδίκτυο. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Διαδίκτυο. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Τετάρτη 31 Μαρτίου 2010

Του κυβερνοχώρου οι κοινότητες


ΑΦΙΕΡΩΜΑ
ΒΗΜΑ ΙΔΕΩΝ - Τεύχος 05/3/2010

Το παγκόσμιο χωριό στήθηκε στον κυβερνοχώρο και οι πολίτες του ξεκίνησαν γεμάτοι ευεξία τη νέα ζωή. Εκεί, στο νέο δυνητικό περιβάλλον στο οποίο τα τελευταία χρόνια βρέθηκε να ζει ο άνθρωπος, μεταξύ εικονικού και πραγματικού, η πρόσβαση στη γνώση και την πληροφορία είναι απεριόριστη, η δημοσιοποίηση απόψεων και η διαβούλευση γίνονται ελεύθερα, εργασία και αγορές μπορούν να διεκπεραιωθούν από το σπίτι. Oι ανθρώπινες σχέσεις απέκτησαν μιαν άλλη διάσταση, καθώς πρόσωπα και προσωπεία, επώνυμοι κι ανώνυμοι επικοινωνούν, εκδραματίζουν ρόλους, συνδιαλέγονται και σχηματίζουν τις κοινότη-
τες του κυβερνοχώρου. Τα οφέλη από την τεράστια ανάπτυξη της τεχνολογίας είναι ποικίλα και αναμφισβήτητα. Παράλληλα όμως άρχισαν να προκύπτουν νέες
μορφές παραβατικότητας, όπως ο εκφοβισμός μέσω Διαδικτύου,
ενώ ψυχίατροι και ψυχολόγοι μιλούν για συμπτώματα εθισμού και οι
κοινωνικοί επιστήμονες προβληματίζονται για το αν οι νέες δυνητι-
κές κοινότητες θα αντικαταστήσουν τις παλιές, των οποίων η έλλει-
ψη ταλανίζει τον σύγχρονο αστό. Γενικότερα τα ερωτήματα που
προκύπτουν είναι πολλά, όπως: Τα παιδιά και οι νέοι που περνούν
ώρες ατέλειωτες στον υπολογιστή «συνομιλώντας» με γνωστούς και
αγνώστους κινδυνεύουν να προτιμήσουν την εικονική παρέα από
την πραγματική, χάνοντας την εμπειρία τής πρόσωπο με πρόσωπο
επικοινωνίας, της απαραίτητης για τη συγκρότηση εαυτού; Το Δια-
δίκτυο αποτελεί ένα είδος διεξόδου για τους μοναχικούς και εσω-
στρεφείς ανθρώπους ή επιδεινώνει την εσωστρέφειά τους; Στα
Internet cafe περνά την ώρα του ένα μοναχικό πλήθος ή αναπτύσσο-
νται σχέσεις ανάμεσα στους θαμώνες, όμοιες με εκείνες των παλιών
καφενείων; Σε αυτά τα ζητήματα επιχειρείται να δοθούν απαντήσεις ή μάλλον να
ανοιχθεί μια συζήτηση πάνω σε αυτά. Το Διαδίκτυο, άγγελος ή/και
δαίμονας, είναι εδώ.


ΚΛΗΜΗΣ ΝΑΥΡΙΔΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ, ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ


Οταν ο αμερικανός κοινωνιολόγος Εrving Goffman έγραφε το περίφημο βιβλίο του Η παρουσίαση του εαυτού στην καθημερινή ζωή (Τhe presentation of self in everyday life, Νew Υork - London, Αnchor Βooks Doubleday, 1959) δεν είχε προφανώς ιδέα για το τι θα γινόταν 45-50 χρόνια μετά, με το Facebook και τους διάφορους ιστότοπους κοινωνικής δικτύωσης ή τα πάσης φύσεως παιχνίδια στο Διαδίκτυο, όπου ο κάθε παίκτης αναλαμβάνει έναν ρόλο ή κατασκευάζει έναν «άλλο» φανταστικό εαυτό, προκειμένου να επικοινωνεί με τους εξίσου φανταστικούς συμπαίκτες του, προϊόντα της φαντασίας άλλων, αγνώστων μεταξύ τους σε πραγματικό επίπεδο ανθρώπων.

Η ΚΥΒΕΡΝΟΚΟΙΝΩΝΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΑ ΟΡΙΑ ΤΗΣ
ΚΩΣΤΑΣ ΚΟΣΚΙΝΑΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΣΤΟ ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΠΑΝΤΕΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ, ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΥΝΗΤΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ (ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΩΜΕΓΑ) ΚΑΙ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΤΣΕΚΕΡΗΣ ΔΡ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΔΙΔΑΣΚΩΝ ΠΑΝΤΕΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΤΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΥΝΗΤΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ (ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΩΜΕΓΑ)

Ο όρος «κυβερνοκοινωνικότητα» (cybersociality) αναφέρεται στις ποικίλες μορφές κοινωνικότητας που αυτοοργανώνονται και αυτοεξε-λίσσονται εντός του κυβερνοχώρου. Στον άυλο αυτόν χώρο επαναπροσδιορίζονται ριζικά και επαναδιαπραγματεύονται δυναμικά ατομικές και συλλογικές ταυτότητες, βιογραφίες και εαυτοί. Ταυτόχρονα, ο κυβερνοχώρος καθίσταται το πεδίο μιας μη αντιστρέψιμης, μη κατευθυνόμενης και μη προβλέψιμης διαδικασίας παγκοσμιοποίησης. Φυσικά, το φαινόμενο της απόυπολογιστή-διαμεσολαβημένης ...

ΜΠΕΤΤΥ ΤΣΑΚΑΡΕΣΤΟΥ ΕΠΙΚΟΥΡΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΣΤΟ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ


Τι είδους ανοιχτότητα θέλουμε; Είμαστε διατεθειμένοι να δώσουμε το προβάδισμα στα συνεργατικά σχήματα με κάθε κόστος; Ακούω τον Charles Leadbeater, συγγραφέα τού We-Τhink. Μιλά για τη συνεργασία, την τέχνη να δημιουργούμε και να καινοτομούμε «μαζί», για το πέρασμα από τα «κλειστά» στα «ανοιχτά» συστήματα καινοτομίας, ενώπιον μιας διεθνούς κοινότητας που μετέχει δημιουργικά και παραγωγικά στην ψηφιακή ζωή μέσα από τα κοινωνικά μέσα δικτύωσης (social media / social networking sites), στην κοινωνία, στην πολιτική, στις τέχνες, στις επιχειρήσεις, στην επικοινωνία και στη δημοσιογραφία.

ΑΠΟ ΤΑ ΚΑΦΕΝΕΙΑ ΣΤΑ ΙΝΤΕRΝΕΤ CΑFΕ

ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΚΟΥΡΤΗ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΡΙΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΣΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ


Στις συζητήσεις για τα Ιnternet cafe και τις δραστηριότητες των θαμώνων σε αυτά μέσω Διαδικτύου συχνά διαφαίνονται ανησυχίες, ακόμη και φόβοι, καθώς χαρακτηρίζονται χώροι στους οποίους επικρατούν η ανωνυμία και η απουσία ανθρώπινης επικοινωνίας. Στον λόγο αυτόν γίνεται σαφέστατα μια διάκριση μεταξύ του φυσικού ή «πραγματικού» χώρου και του κυβερνοχώρου ή «εικονικού» χώρου, και δίνεται η εντύπωση ότι υπάρχει ένα «εδώ» (το πραγματικό και το αληθινό όπου είμαστε όλοι μαζί) και ένα «εκεί έξω» (το κομματιασμένο, το αποσπασματικό, όπου ο καθένας «σερφάρει» μόνος του), συχνά συνώνυμο με τη μοναξιά, την επικίνδυνη ή τη μη αποτελεσματική επικοινωνία.


ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΙΩΜΟΣ ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗΣ ΕΘΙΣΜΟΥ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ


Aνάμεσα στις νέες τεχνολογίες, η εκρηκτική ανάπτυξη της επιστήμης της πληροφορικής κατέχει προνομιακή θέση και έχει διανοίξει παγκοσμίως νέους ορίζοντες για τις υπηρεσίες Υγείας, δημόσιας διοίκησης, εκπαίδευσης, έρευνας και επικοινωνίας. Το Διαδίκτυο έχει αναδειχθεί σε ένα εξαιρετικά σημαντικό μέσο για προσωπική επικοινωνία, ακαδημαϊκή έρευνα, ανταλλαγή πληροφοριών και ψυχαγωγία, καθώς το 25,6% του παγκόσμιου πληθυσμού είναι χρήστες του και ο ρυθμός διείσδυσής του στα έτη 2000-2009 είναι της τάξεως του 380,3%.

CΥΒΕR ΒULLΥΙΝG ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ ΜΕΣΩ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ

ΒΑΝΙΑ ΦΙΣΟΥΝ ΚΛΙΝΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ MSC, ΥΠΟΨΗΦΙΑ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ, ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΓΝΑ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ»

Κανείς δεν μπορεί να αρνηθεί τα θετικά στοιχεία και τις διευκολύνσεις που παρέχουν η πρόοδος και η ανάπτυξη της τεχνολογίας, παράλληλα όμως θα πρέπει να εντοπίσουμε και τα προβλήματα που προκύπτουν από τις ραγδαίες αλλαγές και την εισβολή του νέου στοιχείου σε ένα ίσως απροετοίμαστο παλιό περιβάλλον. Τα οφέλη της χρήσης Η/Υ και του Διαδικτύου αναντίρρητα είναι τεράστια, ωστόσο συχνά ενδέχεται να γίνεται χρήση τους εις βάρος κάποιου άλλου, όπως συμβαίνει με το φαινόμενο του cyber bullying (εκφοβισμός μέσω Διαδικτύου).


ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΤΕΡΕΛΟΣ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ, ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΑΙ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΠΜΣ ΔΥΝΗΤΙΚΕΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΕΣ, ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ


Ο Fukuyama στο βιβλίο του Οur post-human future παίρνει θέση απέναντι σε ένα πρόβλημα που κινείται από στόμα σε στόμα στην εποχή μας: σε ποιον βαθμό η τεχνολογία μπορεί να αλλάξει την ανθρώπινη φύση και συμπεριφορά χωρίς να παρεισφρέουν αρνητικές επιπτώσεις ως προς το «μετα-ανθρώπινο» μέλλον μας. Ανεξάρτητα από το είδος της τεχνολογίας, η επιστημονική σκέψη υπήρξε πάντοτε καχύποπτη απέναντι στις επιπτώσεις που θα μπορούσε να έχει στην ίδια την ανθρώπινη φύση και, αναπόφευκτα, σε αυτό που ορίζουμε ως φυσιολογικό.

Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΟΥ WΟRLD WΙDΕ WΕΒ

ΜΙΧΑΛΗΣ ΒΑΦΟΠΟΥΛΟΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΗΣ ΤΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΥ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΟΥ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ ΠΟΥ ΟΡΓΑΝΩΝΕΙ ΤΟ ΑΠΘ


Παρ’ ότι το World Wide Web (WWW, Web ή Παγκόσμιος Ιστός) είναι μια κορυφαία τεχνολογική επινόηση της τελευταίας εικοσαετίας, που διαρκώς μεταλλάσσεται, αναπτύσσεται και διαδίδεται, έχει γίνει αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητάς μας. Η γνώση μας για πολύπλοκα, αλλά και απλά, καθημερινά θέματα αυξάνεται ημέρα με την ημέρα σε σημαντικό βαθμό, εξαιτίας, κυρίως, της κατασκευής του ενιαίου οικουμενικού υπόβαθρου επικοινωνίας και αναπαράστασης που έχει δημιουργήσει το Web. Ο χώρος, ο χρόνος και το κόστος συρρικνώνονται και απελευθερώνουν πλεονάζουσα ενέργεια για νέες και διαφορετικές ενασχολήσεις σε όλο και περισσότερους ανθρώπους.

ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΣΤΕΡΓΙΟΠΟΥΛΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΟΣ MSC

Είναι κοινώς αποδεκτό ότι ζούμε σε μια εποχή όπου το Ιnternet έχει εισχωρήσει δυναμικά στις ζωές μας. Το Διαδίκτυο έχει τη δυνατότητα να γίνει καταφύγιο για πολλές ομάδες ανθρώπων, διωγμένες από την κοινωνία, στιγματισμένες και απορριπτέες, μιας και η ανωνυμία και η απροσωπία του μπορούν να προσφέρουν ασφάλεια. Μια από τις ομάδες οι οποίες βρίσκουν φωνή μέσα από τις σελίδες του Διαδικτύου είναι η «pro-ana». Η λέξη «pro-ana» προέρχεται από τις λέξεις «promote» και «anorexia», δηλαδή «προωθώ» την «ανορεξία».

Δευτέρα 30 Νοεμβρίου 2009

Η διαδικτυακή πληροφορία είναι γνώση;

  • Σταμάτης Αλαχιώτης | ΤΟ ΒΗΜΑ, Κυριακή 29 Νοεμβρίου 2009

Συνηθίσαμε να λέμε ότι ζούμε στην εποχή της πληροφορίας και της γνώσης, ταυτίζοντάς τες όμως άκριτα, καθώς εκλαμβάνουμε συνήθως την πληροφορία ως γνώση. Συνδέονται όμως με δύο διαφορετικές εγκεφαλικές διεργασίες: η πρώτη κυρίως με τη μνήμη και η δεύτερη με ανώτερες νοητικές λειτουργίες, όπως είναι η ανάλυση και η σύνθεση διά της κριτικής και δημιουργικής σκέψης.

Η γενική αυτή εισαγωγική νότα έχει ιδιαίτερο νόημα για το πώς χρησιμοποιούμε στην ηλεκτρονική εποχή μας την πληροφορία και για το πώς μπορεί να μεταποιηθεί αποτελεσματικότερα σε γνώση. Ενα επίπεδο προβολής αυτών των καίριων ερωτημάτων αποτελεί η χρήση του Διαδικτύου από τους νέους κυρίως, οι οποίοι βρίσκονται στο στάδιο οικοδόμησης των γνώσεών τους, ή και από πολλούς μεγάλους, που χάνονται σε μια χαοτική ξενάγηση. Σε κάθε περίπτωση, ένα πρώτο χαρακτηριστικό, που πρέπει να τονιστεί, σχετικά με τη χρήση του Διαδικτύου είναι το επίπεδο της αποτελεσματικότητας εντοπισμού της αναζητούμενης πληροφορίας. Ενα άλλο χαρακτηριστικό αφορά τον υπερπληθυσμό σχετικών πληροφοριών, με τις περισσότερες όμως να μην είναι καλά εστιασμένες στη ζητούμενη, προκαλώντας διάχυση της προσπάθειας. Μια άλλη «παγίδα» αφορά τον βαθμό της εγκυρότητας και της αντικειμενικότητας της διαδικτυακής πληροφορίας, ακόμη και της επιστημονικής· μια άλλη παρατήρηση ακόμη αφορά το ότι η προσφερόμενη πληροφορία «περιβάλλεται» από πάμπολλους «θορύβους», άσχετες δηλαδή οπτικές πληροφορίες της οθόνης του υπολογιστή που διασπούν την προσοχή και γεμίζουν τη μνήμη με περιττές νευρωνικές συνάψεις.

Ενας έμπειρος βέβαια εξερευνητής του Διαδικτύου μπορεί να αποφύγει πολλές παγίδες και να εστιάσει αποτελεσματικότερα την ξενάγησή του, καθιστώντάς το ανεκτίμητο εργαλείο της σύγχρονης εποχής μας. Γι΄ αυτό η πρόσφατη κυβερνητική προσπάθεια εισαγωγής της χώρας μας στην ηλεκτρονική διακυβέρνηση είναι ένα σοβαρό βήμα, καθώς η προσπάθεια αυτή αναβαθμίζεται σε επίπεδο υπουργείου. Παρ΄ όλα αυτά δεν παύει το πρόβλημα να υπάρχει· και ως εκ τούτου γίνονται μεγάλες προσπάθειες από τις σχετικές εταιρείες προκειμένου να βρεθεί ένας τρόπος καλύτερης συστηματοποίησης της πληροφορίας του Διαδικτύου για την αποτελεσματικότερη αξιοποίησή του.

Επί του παρόντος γίνεται πολλές φορές όχι μόνο αναποτελεσματικό υπό το πρίσμα που προαναφέραμε, αλλά και επικίνδυνο, υπό τη θέαση λ.χ. της αγωνιώδους προσπάθειας ασθενών να «μάθουν» περισσότερα πράγματα για την ασθένειά τους παρεκκλίνοντας πολλές φορές από την ιατρική φροντίδα, επηρεασμένοι από την αποσπασματική πληροφορία που συλλέγουν, ή από την ανεξέλεγκτη διαφήμιση διαφόρων μπλογκ που αφορούν λ.χ. την υγεία, τη διατροφή, την εκπαίδευση κ.ά.

Μια άλλη διάσταση της χρήσης του Διαδικτύου αποτελεί η οχληρή υπερπληροφόρηση· στον σχετικό λ.χ. ιστότοπο του Πανεπιστημίου μας, φαντάζομαι και άλλων Πανεπιστημίων, εμφανίζονται πολλά μηνύματα που δεν ενδιαφέρουν κάποιους. Λογοκρισία βέβαια δεν πρέπει να γίνεται, πολύ περισσότερο στο Πανεπιστήμιο που ταυτίζεται με την ελεύθερη διακίνηση των ιδεών, τις οποίες μπορεί να αξιοποιεί ο καθένας ανάλογα με την κριτική του σκέψη, την παιδεία του. Μπορεί όμως να γίνει μια συστηματοποίηση ανά θέμα, στο οποίο να εμπεριέχονται τα σχετικά μηνύματα και όποιος ενδιαφέρεται για το θέμα να προχωρεί στην ανάγνωσή του ή διαφορετικά στην απαλοιφή του, να προηγείται δηλαδή ένας χαρακτηρισμός των μηνυμάτων και να δημιουργούνται φάκελοι ομοειδών θεμάτων.

Η υπερβολική λοιπόν συσσώρευση κατακερματισμένων διαδικτυακών πληροφοριών δεν είναι δημιουργική και καταντά αποπροσανατολιστική μερικές φορές. Θυμίζει δε αυτό που έγραψε ο Εμμανουήλ Ροΐδης στο βιβλίο του «Η Πάπισσα Ιωάννα», η οποία παρίστανε τον άνδρα, αλλά κάποτε έμεινε έγκυος με ένα «οχληρό και απρόσκλητο ενοικέτη της κοιλίας της». Με όρους Διαδικτύου θα αναφερόμασταν στα ανεπιθύμητα μηνύματα που δεχόμαστε ως «οχληρούς και απρόσκλητους ενοικέτες του εγκεφάλου μας».

Η σημαντική λοιπόν αυτή τεχνολογία της εποχής μας εμφανίζει ορισμένες παιδικές ασθένειες που μπορεί να επηρεάζουν την πνευματική υγεία μικρών και μεγάλων, οδηγώντας ακόμη και στον εθισμό. Γι΄ αυτό, το Διαδίκτυο, έχει ανάγκη μιας σχετικής ηθικής, κάποιων κανόνων, μιας δεοντολογίας, καθώς όλα αυτά θα ήταν αυτονόητα και οι κανόνες δεν θα χρειάζονταν αν όλοι οι χρήστες είχαν το ίδιο επίπεδο παιδείας με την τεχνολογία. Ιστορικά όμως η τεχνολογία προηγείται της κοινωνικής και της πολιτισμικής προόδου. Είναι βέβαια παρήγορο που ήδη μπαίνουν διεθνώς κανόνες καταπολέμησης της διαφθοράς ορισμένων μπλογκ.

Ωσότου λοιπόν ξεπεράσει αυτές τις παιδικές ασθένειες η νέα αυτή τεχνολογία είναι καλό να προσέχουμε όλοι, έχοντας κατά νου τα προαναφερθέντα προβλήματα, κυρίως όμως όσον αφορά τους μικρότερους· για να αποφεύγονται οι κακοτοπιές του Διαδικτύου και να μη θυσιάζουμε τη γνώση στον βωμό της πληροφορίας, η οποία δεν είναι γνώση, όπως βέβαια και οι κατακερματισμένες γνώσεις όχι μόνο του Διαδικτύου αλλά και γενικότερα. Η κατάκτηση λοιπόν της γνώσης είναι η πρόκληση κάθε σκεπτόμενου ανθρώπου και ειδικότερα των μαθητών· με τη χρήση του Διαδικτύου να εισβάλλει όλο και περισσότερο στη μάθηση, ένα μείζον θέμα στο οποίο θα αναφερθούμε σε επόμενη επικοινωνία μας.

  • Ο κ. Σταμάτης Ν. Αλαχιώτης είναι καθηγητής Γενετικής.

Τετάρτη 23 Ιουλίου 2008

ΤΟ ΙΝΤΕΡΝΕΤ ΚΑΤΑΡΓΕΙ ΚΑΙ ΤΟ ΦΑΝΑΤΙΣΜΟ ΤΩΝ ΜΟΥΛΑΔΩΝ

Φάτιμα Μερνίσι

«Με τις νέες τεχνολογίες εξαφανίζονται τα σύνορα που διαιρούν τον κόσμο σε ένα ιδιωτικό περιβάλλον, εκεί όπου κατοικούν, και υποτίθεται προστατεύονται, οι γυναίκες και τα παιδιά, και το δημόσιο όπου οι ενήλικοι άντρες ασκούν την εξουσία τους...», λέει από το σπίτι της, στο Ραμπάτ, σε μια μεγάλη συνέντευξή της στο περιοδικό της «Ελ Παΐς», η βραβευμένη -από κοινού με τη Σούζαν Σόνταγκ, το 2003- με το «Πρίγκιπας της Αστούρια».
«Το ερώτημα σήμερα που τίθεται δεν είναι "Να ζει κανείς ή να μη ζει;", αλλά "να μπει κανείς ή να μην μπει;" (στο Ιντερνετ). Το Ιντερνετ είναι ένα τέλειο εργαλείο για να διαδώσεις αυτή την αλτρουιστική ιδέα της αγάπης που ήδη υπάρχει στην ισλαμική και σουφική λογοτεχνία από την εποχή του Ανδαλουσιανού ποιητή του 10ου αιώνα Ibn Hazm, κάτι ιδιαίτερα αναγκαίο, την εποχή που ζούμε».
Η τόσο του συρμού σήμερα «συναισθηματική ευφυΐα» υπήρξε ένα ισλαμικό θέμα εδώ και δέκα αιώνες, υποστηρίζει η ίδια. Γι' αυτό ακριβώς μιλά στο βιβλίο της «Ο έρωτας στο Ισλάμ» που κυκλοφόρησε το 1988 και επανεκδίδεται σήμερα στα ισπανικά. Στα ελληνικά έχει εκδοθεί ένα μόνο βιβλίο της: «Ονειρα φυγής: Ιστορίες από τη ζωή στο χαρέμι» (εκδόσεις «Νέα Σύνορα»).
«Η σημερινή σύγκρουση δεν βρίσκεται ανάμεσα σε διαφορετικούς πολιτισμούς, όπως ισχυρίζεται ο Χάντινγκτον, ούτε σε διαφορετικές θρησκείες, αλλά ανάμεσα στην ισλαμική έννοια του ulfa, δηλαδή της γενναιόδωρης, ανιδιοτελούς αγάπης και του δυτικού ατομικού, άγριου καταναλωτισμού». Ή -όπως επεσήμαινε σε ένα άρθρο της- πρόκειται για μια «σύγκρουση ονείρων».
Ενα άλλο πλεονέκτημα του Ιντερνετ -κατά την Μερνίσι- είναι πως «η εξουσία και η γνώση δεν ανήκουν μόνο στη δικαιοδοσία των τζαμιών και των ιερατικών σχολών, των mandrassas. Και κανείς δεν το γνωρίζει καλύτερα από εκείνη. Τι συνέβη με το βιβλίο της «Το πολιτικό χαρέμι» που απαγορεύτηκε στη χώρα της; «Τώρα το βρίσκει όποιος θέλει ανά πάσα στιγμή στο Ιντερνετ. Είναι ανόητο πια να απαγορεύουν έργα. Η προώθησή τους γίνεται αυτόματα στο Δίκτυο».
  • Η έλλειψη πληροφοριών και γνώσεων τόσο για τον ισλαμικό όσο και για τον δυτικό κόσμο ισχύει όπως παλαιά ή έχει βελτιωθεί η κατάσταση;
«Ας πάρουμε ένα πρόσφατο παράδειγμα: την αυτόματη σύνδεση της νεολαίας με τη βία. Είναι τόσο παράλογη όσο και η σύνδεση του Ισλάμ με την τρομοκρατία. Και λησμονούμε πως η τρομοκρατία υφίσταται και σε ορισμένες δημοκρατίες: οι Ερυθρές Ταξιαρχίες έδρασαν στην Ιταλία, ο IRA στην Ιρλανδία, η Μπάαντερ-Μάινχοφ στη Γερμανία... Η σύγχρονη τρομοκρατία δεν έχει καμία σχέση με ένα φαινόμενο θρησκευτικό, τοπικό, φυλετικό ή δημογραφικό, όπως ισχυρίζονται οι αντιδραστικοί. Πολύ περισσότερο, είναι ο καρπός μιας εξαιρετικά καταναλωτικής οικονομίας η οποία αγνοεί την ανθρωπιστική ηθική. Αυτή ήταν η αιτία της εξέγερσης των νέων Ευρωπαίων στη δεκαετία του '70».
Υπάρχουν και άλλα θέματα που απασχολούν τη Μαροκινή κοινωνιολόγο, ιδρύτρια επίσης της οργάνωσης «Καραβάνι Πολιτών» και της κολεκτίβας «Γυναίκες, Οικογένειες, Παιδιά». Το θέμα της κατάθλιψης που πλήττει ολόκληρο σχεδόν τον πλανήτη:

«Ολοι φαίνονται σήμερα να υποφέρουν από κατάθλιψη. Και εδώ επίσης, όχι μόνο στη Δύση. Πιστεύω πως το στρες και η κατάθλιψη ως παγκόσμια προβλήματα οφείλονται στη νέα θρησκεία της αγοράς. Είναι θέματα που μας απασχολούν πολύ. Για παράδειγμα, κοίτα αυτό το περιοδικό του Κουβέιτ, το "Al Arabi". Είναι το τεύχος του περασμένου Απριλίου. Γράφει: "Το άγχος είναι η επιδημία του αιώνα μας". Μεταξύ των αιτιών του προβλήματος έρχονται πρώτα τα οικογενειακά προβλήματα αλλά υπάρχουν και άλλα που αποκαλύπτουν πως η σύγχρονη αραβική κοινωνία έχει προσβληθεί από τον καταναλωτισμό. Η νέα παγκόσμια πίστη είναι η θρησκεία της αγοράς και διαθέτει έναν πλήρη εκκλησιαστικό μηχανισμό. Το λέει ο Richard C. Foltz: έχει κλήρο (τους οικονομολόγους), ιεραπόστολους (τις διαφημιστικές εταιρείες) και Εκκλησία (τα εμπορικά κέντρα). Διαθέτει επίσης και ένα σύστημα ηθικής του οποίου η μεγαλύτερη αρετή είναι να πηγαίνεις για ψώνια. Και οι πιστοί ονομάζονται καταναλωτές.
Σε ένα ηλεκτρονικό μουσουλμανικό σάιτ, το Ommati, σου λένε πώς να νικήσεις την κατάθλιψη. Ολα τα περιοδικά, παραδοσιακά και ψηφιακά, έχουν στήλες με συμβουλές για το άγχος, τη θλίψη όπως στο islamoline και στο muslim.com».
  • Πόσο έχουν αλλάξει τα πράγματα στο Μαρόκο;
«Οι Μαροκινοί που γνώριζα δεν υπάρχουν πια. Μιλώ ως κοινωνιολόγος. Πάντα πίστευα πως οι αλλαγές εδώ, στον Τρίτο Κόσμο, είναι πιο γρήγορες από ό,τι στην Ευρώπη. Γιατί; Γιατί στην Ευρώπη τα διάφορα συμφέροντα των ανθρώπων, των πολυεθνικών μπορούν να τις σταματήσουν για να διασφαλίσουν την εξουσία. Εδώ η εξουσία είναι συγκεντρωμένη και φυσικά επηρεάζει την ανάπτυξη των τεχνολογιών. Στην Ευρώπη χρειάστηκαν τρεις αιώνες για την εκβιομηχάνισή της... Εμείς είμαστε τυχεροί: το μεγαλύτερο δώρο που μας έκαναν είναι οι τεχνολογίες της επικοινωνίας». *