ΑΠΟΣΤΑΣΙΑ: Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΔΕΝ ΕΠΑΝΑΛΑΜΒΑΝΕΤΑΙ

Συμβολή του Παντελή Οικονόμου στην εκδήλωση για τα 7 χρόνια των ΕΛΛΗΝΩΝ ΣΟΣΙΑΛΙΣΤΩΝ με θέμα ΑΠΟΣΤΑΣΙΑ: ΜΝΗΜΕΣ ΕΠΙΚΑΙΡΕΣ

Πέρασαν χρόνια από την αποστασία του ’65. Οι φιλίες μας από τότε καλά κρατούν. Άλλοι μαθητές τότε, όπως η ταπεινότητά μου, άλλοι φοιτητές, άλλοι νέοι εργαζόμενοι και επιστήμονες. Όχι όλοι στον ίδιο πολιτικό χώρο. Τότε. Αλλά με κοινή ελπίδα την ΑΛΛΑΓΗ. Με φορέα την κεντροαριστερά. Τότε και τώρα. Με κοινή στάση απέναντι στα κεντροδεξιά σενάρια. Στις προσπάθειες του κατεστημένου να αντικαταστήσει μια απερχόμενη Δεξιά με εναλλακτικά σχήματα, ώστε να διαιωνίζεται η αδικία σε βάρος των πολλών και αδύνατων. Των μη προνομιούχων. Της μεγάλης λαϊκής πλειοψηφίας. Προς όφελος των ισχυρών ημετέρων. Μέσα στο μεγάλο πολιτικό ρεύμα απέναντι στα γνωστά άγνωστα σε όλους μας κέντρα. Ξένα και ντόπια.

Οι διαφορές ανάμεσα στο τότε και το σήμερα είναι πολλές: ούτε ανάκτορα υπάρχουν, ούτε επίορκοι αξιωματικοί ως υπέρτατη απειλή. Η κεντροαριστερά τότε ήταν η αναδυόμενη δύναμη / ρεύμα στους κόλπους της Ένωσης Κέντρου με φυσικό της ηγέτη Αυτόν: τον Ανδρέα Παπανδρέου. Σήμερα με αυτοτελή κομματική έκφραση: το ΠΑΣΟΚ. Το οποίο ίδρυσε και πάλι Αυτός. Το ΠΑΣΟΚ με την αναμφισβήτητη προσφορά του στον τόπο, αλλά και τους περιορισμούς και τις δουλείες του ως έχουν. Εδώ οι διαφορές των εποχών τελειώνουν και αρχίζουν οι ομοιότητες και οι αναλογίες τους: η αρπακτική συμπεριφορά της εγχώριας κλεπτοκρατίας, η διαφθορά του πολιτικού προσωπικού (η προδοσία της εντολής του τελικά έναντι τριάκοντα αργυρίων με συνέπεια την απο-νομιμοποίησή του), η έκπτωση της Δημοκρατίας και οι παρεμβάσεις του ξένου παράγοντα είναι πάντα εδώ. Με τον λαό, πιο ανοχύρωτο από ποτέ άλλοτε, να υφίσταται ένα πραγματικό τηλεοπτικό παιδομάζωμα. Αυτή είναι η αλήθεια. Ας μην την ωραιοποιούμε, εάν πραγματικά πασχίζουμε για κάτι καλλίτερο.

Εφόσον έτσι έχουν τα πράγματα, είναι δυνατόν να αποτρέψουμε μια επανάληψη του ’65 ; Μπορούμε να σταματήσουμε την διαιώνιση της οπισθοδρόμησης ; Έχουμε απάντηση στο δήθεν ακαταμάχητο επιχείρημα «μόνον κεντροδεξιό σχήμα μπορεί να έχει κοινοβουλευτική πλειοψηφία»; Και πως ; Στα ερωτήματα αυτά χρωστάμε απάντηση. Με την υποσημείωση ότι η πίστωση χρόνου για να την δώσουμε έχει ήδη εξαντληθεί. Τα μηνύματα τα οποία στέλνει το πολιτικό σώμα, ο λαός, στην κεντροαριστερά και την κομματική έκφρασή της, το ΠΑΣΟΚ είναι και πολλά και ηχηρά. Με κάθε διαθέσιμο μέσο. Και όσοι από εμάς έχουν άλλες προτεραιότητες αναλαμβάνουν ασήκωτη προσωπική ευθύνη: ανοχή της επανάληψης της Ιστορίας. Όχι ως φάρσας, αλλά ως τραγωδίας.

Στο σημερινό δεδομένο περιβάλλον της απόλυτης σύγχυσης οφείλουμε να είμαστε πιο καθαροί από ποτέ άλλοτε. Και το μπορούμε. Η σημερινή κυβέρνηση πρέπει να φύγει. Η Δεξιά δεν πρέπει να συμμετέχει στο διάδοχο μετεκλογικό σχήμα. Έχουμε ανάγκη από μια διαφορετική πολιτική τάξη πραγμάτων, με σταθερό προσανατολισμό, τη στήριξη των πολλών και αδύνατων και την αντιμετώπιση της πολιτισμικής αποσταθεροποίησης η οποία μας οδήγησε μέχρις εδώ. Δεν συμπράττουμε σε οτιδήποτε, έξω από το πλαίσιο αυτό. Αυτή η απλή, όσο και εφικτή, γραμμή πλεύσης, η αποτροπή μιας νέας αποστασίας με άλλα λόγια, μπορεί να είναι η λύση του δράματος που βιώνουμε.

Την πρόταση αυτήν ακριβώς διατυπώσαμε, ως ρεύμα, εφέτος τον Μάρτιο στο Συνέδριο του ΠΑΣΟΚ. Διαπιστώσαμε, μετά χαράς, ότι η θέση μας βρήκε απήχηση πολύ πλατύτερη από τα όριά μας. Και μας ενθαρρύνει να συνεχίσουμε τον αγώνα μας με μεγαλύτερη ένταση. Ας ξεκινήσουμε δίνοντας το παρόν στις εκλογές για το ευρωπαϊκό κοινοβούλιο. Ποιο θα μπορούσε να είναι το περιεχόμενο ενός αγώνα στο πλαίσιο της γραμμής πλεύσης που υποστηρίζουμε; Είναι αναπόφευκτο να υποστηρίξουμε την ανατροπή της σημερινής αντιδημοκρατικής, υπάλληλης και ξένης με τα λαϊκά συμφέροντα, πορείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι ευρωβουλευτές της ελληνικής κεντροαριστεράς καλούνται να εξαντλήσουν όλες τις δυνατότητες τους, ώστε:

• Να εξαιρεθούν οι δημόσιες επενδύσεις από τον υπολογισμό των δημοσιονομικών ελλειμμάτων. Είναι η ώρα να μπει τέλος στον φαύλο κύκλο της ανεργίας, της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού. Δεν πάει άλλο.
• Να διαμορφωθεί μια νέα Συνθήκη για την Ένωση ως κοινότητα πατρίδων, πολιτισμών και κοινωνικών ρευμάτων, μετά από ευρύτατο κοινωνικό διάλογο και να επικυρωθεί με διαδικασία δημοψηφίσματος.
• Να επανενωθεί η ήπειρός μας από τον Ατλαντικό έως τα Ουράλια ως χώρος συνεργασίας, νομιμότητας και πραγματικής δημοκρατίας.
• Να προωθηθεί η ευρω-ασιατική συνεργασία, το μεγάλο στοίχημα του 21ου αιώνα, με προτεραιότητα στα πεδία της ενέργειας, των φυσικών πόρων, της τεχνολογίας και του περιβάλλοντος. Ώστε να διασφαλιστεί η ειρηνική επιβίωση του πλανήτη μας.

Σε όλα αυτά τα μέτωπα, η χώρα μας οφείλει την συμβολή της. Η σοφία δεν απορρέει από το μέγεθος, αλλά από την ιστορικότητα και την πνευματικότητα των εθνών. Στην βάση αυτή, μπορούμε να ανοίξουμε ένα νέο κεφάλαιο στις σχέσεις μας με την Ένωση. Πολύ παραγωγικότερο από αυτό που κλείνει. Οι Έλληνες δεν γνωρίσαμε την Ευρώπη ως μεσήλικες, δημοσία δαπάνη. Ούτε οι άλλοι Ευρωπαίοι μας χρειάζονται ως θαμπωμένους και άφωνους επισκέπτες της Εσπερίας.

Είναι όλα αυτά θέσεις της κεντροαριστεράς ή όχι; Είναι βάση για ουσιαστική ενότητα της παράταξης ; Απαντούν στην διαρκή συρρίκνωσή της; Εμείς λέμε ναι και είμαστε ανοιχτοί σε αντίλογο. Μέχρι στιγμής δεν τον έχουμε ακούσει πάντως.

Σε όσους επιμένουν να αντιμετωπίζουν την ελληνική κεντροαριστερά με ελαφρότητα, αυτά είναι λίγα μόνον από όσα έχει και μπορεί να δώσει. Εκτός εάν ισχυρίζονται ότι το ένστικτο επιβίωσής της έχει δώσει την θέση του στο ένστικτο του θανάτου. Είναι έτσι; Μόνο που την απάντηση στο ερώτημα αυτό θα δώσει η παράταξη μόνη της και ο μόνος κριτής της: ο λαός. Χωρίς αυτόκλητους έξωθεν εισαγγελείς. Ασφαλώς για να περάσουν οι θέσεις μας αυτές χρειάζονται ακόμη πολλή δουλειά. Τα βασικά σημεία ενός κυβερνητικού προγράμματος για συζήτηση, πριν απ' όλα. Ώστε να ακυρώσουμε δικαιολογίες και προσχήματα προς αποφυγή του διαλόγου. Δεύτερον, η συνταξιοδότηση του φθαρμένου πολιτικού μας προσωπικού. Πρώτης, δεύτερης και τρίτης γενεάς. Ανάμεσα σε δέκα – δεκαπέντε καριέρες και τις συνθήκες ζωής των συμπατριωτών μας η σταθερή επιλογή μας είναι να υπηρετούμε αυτές τις τελευταίες. Χωρίς δισταγμούς και ταλαντεύσεις. Και βέβαια, το τρίτο και σημαντικότερο: η ενεργοποίηση του λαϊκού παράγοντα. Ό,τι τον καθηλώνει μας βρίσκει απέναντι, ό,τι τον κινητοποιεί μας βρίσκει δίπλα του.

Αλλά όλα αυτά, προϋποθέτουν το καθαρό πολιτικό μας πλαίσιο. Τη δημόσια δέσμευσή μας για την ενίσχυσή του. Αυτό τον δρόμο, δρόμο δικαίωσης για τους παλιότερους και ελπίδας για τα παιδιά μας θα ακολουθήσουμε χωρίς διαπραγμάτευση. Με κάθε τρόπο και όποιο κόστος. Και αν αφουγκραζόμαστε σωστά «την βοή των πλησιαζόντων» η επιβράβευση από τον μόνο εντολοδότη μας, τον λαό, δεν θα αργήσει να έλθει.

ΚΡΥΒΕΤΑΙ ΠΙΣΩ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΥΘΥΝΕΣ ΤΟΥ ΜΗΤΣΟΤΑΚΗ

Αιχμές εναντίον του Κ. Μητσοτάκη για την περίοδο του 1965 (Αποστασία) αφήνει ο τέως βασιλιάς Κωνσταντίνος, επιχειρώντας παράλληλα να αποσείσει και τις δικές του ευθύνες.

Σε συνέντευξή του στην εφημερίδα «Το Παρόν», ο έκπτωτος μονάρχης αφήνει σαφώς να εννοηθεί ότι η δράση του κ. Μητσοτάκη την περίοδο εκείνη σχετίζεται με την ηγεσία της Ενώσεως Κέντρου. «Ο κ. Μητσοτάκης πίστευε ότι θα ήταν ο διάδοχος στην ηγεσία της Ε.Κ. Η εμφάνιση, όμως, του Ανδρέα Παπανδρέου δημιούργησε νέες ανακατατάξεις. Ως ένας εκ των πρωταγωνιστών -όπως δήλωσε ο ίδιος- της πολιτικής κρίσης του 1965, έκανε τις επιλογές του, για τις οποίες θα τον κρίνει η Ιστορία», λέει ο Κωνσταντίνος.

Ο τέως βασιλιάς:

* Αντικρούει τον ισχυρισμό του κ. Μητσοτάκη ότι όρκισε πρωθυπουργό τον Νόβα πριν παραιτηθεί ο Γεώργιος Παπανδρέου και τονίζει ότι δεν καταλαβαίνει γιατί προβάλλεται αυτός ο ισχυρισμός 42 χρόνια μετά.

* Σε μια προσπάθεια να κάνει αυτοκριτική, παραδέχεται ότι ήταν λάθος οι επιστολές που είχε στείλει στον Γεώργιο Παπανδρέου και προσθέτει ότι θα έπρεπε να είχε καταβάλει μεγαλύτερη προσπάθεια για να τον πείσει να μην παραιτηθεί.

* Αποκαλύπτει ότι, μετά την πτώση της κυβέρνησης Παρασκευόπουλου, ο τότε πρωθυπουργός Παναγιώτης Κανελλόπουλος του είχε προτείνει να αναστείλει ορισμένα άρθρα του Συντάγματος και να θέσει σε ισχύ το νόμο περί «καταστάσεως πολιορκίας», κάτι που ο ίδιος αρνήθηκε κατηγορηματικά να υιοθετήσει.

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 02/06/2008

ΤΟ ΜΥΣΤΙΚΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΤΡΟΠΗ ΤΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ

1964-1965 Κωνσταντίνος - Λαμπουίς

Του ΦΟΙΒΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗ, ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ, 2/6/2008

«Δεν απέλυσα τον Παπανδρέου, εκείνος υπέβαλε παραίτηση!», γράφει τίτλος εφημερίδας (Το Βήμα 25/5) αφήνοντας ασχολίαστα τα όσα επαναλαμβάνει ο τέως βασιλιάς Κωνσταντίνος για την έντονη και ανοιχτή διαμάχη του με τον πρωθυπουργό και αρχηγό της Ενώσεως Κέντρου Γεώργιο Παπανδρέου εκείνο το καλοκαίρι του 1965.

Ο τέως βασιλιάς με τον Γέρο της Δημοκρατίας. Οι πρώτες συναντήσεις έδειχναν φιλικές

Ο Κωνσταντίνος, που ζει τώρα αρκετό χρόνο σε εξοχική βίλα στο Πόρτο Χέλι, προσθέτει ακόμα ότι «παραίτηση του Γεωργίου Παπανδρέου δεν ήταν προϊόν πιέσεως ή άλλης συνωμοτικής διαδικασίας. Ηταν το αποτέλεσμα της επιμονής του τότε πρωθυπουργού να αναλάβει το υπουργείο Εθνικής Αμύνης, το οποίο είχε την ευθύνη για τη διαμόρφωση της κρίσεως σχετικά με την ανάμειξη ή μη του υιού του σε ύποπτη οργάνωση εντός του στρατεύματος». Οι ισχυρισμοί του Κωνσταντίνου απέχουν παρασάγγας από την αλήθεια, αφού ο τέως μονάρχης συζητούσε κρυφά με τους Αμερικανούς την αποπομπή του πρωθυπουργού Γεωργίου Παπανδρέου πολλούς μήνες πριν την τελική του ρήξη με τον αρχηγό της Ε.Κ., πριν αναγγελθεί οτιδήποτε για την υπόθεση του ΑΣΠΙΔΑ.

Ενα απόρρητο μνημόνιο συνομιλίας του Κωνσταντίνου με τον Αμερικανό πρεσβευτή Χένρι Λαμπουίς, που είχε επίσης συμμετάσχει στη συνάντηση του Γεωργίου Παπανδρέου και του Αντρέα με τον Αμερικανό πρόεδρο Λίντον Τζόνσον, στον Λευκό Οίκο, δίνει ανάγλυφα τις πραγματικές προθέσεις του τέως μονάρχη. Κι όμως, η ιστορία έμοιαζε να έχει αρχίσει αρκετά πιο αισιόδοξα. Στις 16 Φεβρουαρίου 1964 η Ενωσις Κέντρου κατήγαγε μια μεγάλη εκλογική νίκη κερδίζοντας το 52,72% των ψήφων. Ο βασιλιάς Παύλος ήταν βαριά άρρωστος, μόλις που μπορούσε να σταθεί στα πόδια του, αλλά η σοβαρότητα της κατάστασης εκρατείτο μυστική στους στενούς κύκλους του Παλατιού.

Στις 19 Φεβρουαρίου ο Παύλος καταφέρνει να σηκωθεί από το κρεβάτι του, να ντυθεί με τη στολή του στρατάρχη και φτάνει ώς την αίθουσα υποδοχής των ανακτόρων του Τατοΐου, όπου θα γινόταν η ορκωμοσία της νέας κυβέρνησης της Ε.Κ. με πρωθυπουργό τον Γ. Παπανδρέου. Εκεί γίνεται αντιληπτό από τους παρευρισκόμενους ότι ο Παύλος είναι βαριά άρρωστος. Ο ορκισθείς υφυπουργός Αμυνας Μιχάλης Παπακωνσταντίνου θυμόταν ότι είχε «το χρώμα του χώματος στο πρόσωπό του». Στη διάρκεια της ορκωμοσίας στηρίζεται σ' ένα έπιπλο και αμέσως μετά το τέλος της τελετής χαιρετάει διά χειραψίας τον Γ. Παπανδρέου και μ' ένα νεύμα της κεφαλής του τους νέους υπουργούς και υφυπουργούς και αποχωρεί.

Δύο εβδομάδες περίπου αργότερα, στις 6 Μαρτίου, ο Παύλος πεθαίνει και τον διαδέχεται ο γιος του Κωνσταντίνος. Οι πρώτες συναντήσεις Γεωργίου Παπανδρέου - Κωνσταντίνου δείχνουν φιλικές. Αλλά από την πρώτη σχεδόν στιγμή της νέας διακυβέρνησης γίνεται αντιληπτό ότι κάθε πρωτοβουλία και απόφαση της κεντρώας κυβέρνησης τελεί υπό την αυστηρή επίβλεψη και τον έλεγχο του Παλατιού, όπως και της αμερικανικής και βρετανικής πρεσβείας.

Μέτρα κατευνασμού της κυβέρνησης Παπανδρέου σχετικά με την αποφυλάκιση αριστερών πολιτικών κρατουμένων δημιουργούν ένα κλίμα σκεπτικισμού και καχυποψίας στο ακροδεξιό κατεστημένο που κυβερνάει την Ελλάδα μετά το τέλος του εμφυλίου πολέμου. Τον Απρίλιο, μόλις δύο μήνες μετά την ανάληψη καθηκόντων από την κυβέρνηση της Ε.Κ., η ηγεσία των Ενόπλων Δυνάμεων επισκέπτεται τον νέο υπουργό Αμυνας Πέτρο Γαρουφαλιά και εκδηλώνει την ανησυχία της για «την εντεινόμενη δραστηριότητα των κομμουνιστών»1.

Ενα άλλο σοβαρό πρόβλημα που είχε σχέση με τη διάσταση απόψεων περί την Κύπρο μεταξύ της κυβέρνησης Παπανδρέου και των Αμερικανών, παρουσιάστηκε στις αρχές του καλοκαιριού του 1964 κατά τη διάρκεια της επίσκεψης του Ελληνα πρωθυπουργού στις ΗΠΑ. Στις 24 Ιουνίου 1964 στις 10.30 π.μ. έλαβε χώρα σε επίπεδο κορυφής η ελληνο-αμερικανική συνάντηση στην Ουάσιγκτον. Από ελληνικής πλευράς, συμμετείχαν ο πρωθυπουργός Γ. Παπανδρέου, ο υπουργός Εξωτερικών Σταύρος Κωστόπουλος, ο αναπληρωτής υπουργός Συντονισμού Ανδρέας Παπανδρέου και ο πρεσβευτής στις ΗΠΑ Αλέξανδρος Μάτσας.

Από αμερικανικής πλευράς, ο πρόεδρος Λίντον Τζόνσον, ο υφυπουργός Εξωτερικών Τζορτζ Μπολ και ο πρεσβευτής στην Αθήνα Χένρι Λαμπουίς. Ο Αμερικανός πρόεδρος πήρε πρώτος τον λόγο και μπήκε αμέσως στο ψητό λέγοντας ότι ένας Ελληνας και ένας Τούρκος αντιπρόσωπος «με τη βοήθεια του Ντιν Ατσεσον», κάτι που ανέφερε περισσότερο από μία φορά, θα μπορούσαν να συναντηθούν «στο άμεσο μέλλον» στο Καμπ Ντέιβιντ, για «να διερευνήσουν τον δρόμο για μια λύση» του κυπριακού προβλήματος.

Ο Ατσεσον θα πρόβαλλε το αμερικανικό σχέδιο που ουσιαστικά διχοτομούσε την Κύπρο μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας. Οπως εξήγησε στον Γ. Παπανδρέου σε μια δεύτερη συνάντηση της ελληνικής αντιπροσωπείας με τους Αμερικανούς, υπήρχαν διάφοροι σοβαροί λόγοι που έπρεπε να προσεχτεί, ώστε να μη θίγει «το γόητρο και η υπερηφάνεια» της Τουρκίας. Κατά τον Ατσεσον, ένα άλλο σοβαρό θέμα σχετιζόταν με την ασφάλεια που αφορούσε «περισσότερο την Τουρκία από την Ελλάδα» και η ελληνική κυβέρνηση θα έπρεπε να κατανοήσει αυτό το πρόβλημα.

Ο Γ. Παπανδρέου, αν και δήλωσε ότι δεν θα είχε αντίρρηση να διαμεσολαβήσει ο Ντιν Ατσεσον -ο πρώην υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ -μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας έπρεπε να λάβει υπόψη του ότι η ελληνική θέση για κάθε διαπραγμάτευση είναι «η απόλυτη ανεξαρτησία της Κύπρου». Τόσο ο πρόεδρος Τζόνσον όσο και ο Μπολ άφηναν συνεχή υπονοούμενα ότι, σε μια επέμβαση της Τουρκίας, το ΝΑΤΟ θα παρέμενε ουδέτερο στη διαμάχη για την Κύπρο.

Δηλαδή η ελληνική πλευρά θα έπρεπε να συρθεί σε διαπραγματεύσεις υπό τη δαμόκλεια σπάθη μιας τουρκικής επέμβασης στην Κύπρο. Ο Παπανδρέου απάντησε ότι το ΝΑΤΟ χρειάζεται μια νέα αρχή σύμφωνα με την οποία «κανένα μέλος της Συμμαχίας δεν θα μπορούσε ν' αρχίσει πόλεμο εναντίον ενός άλλου». Σύμφωνα με τον Ελληνα πρωθυπουργό, οι απόψεις Ελλάδας και Τουρκίας διέφεραν τόσο πολύ στο θέμα της Κύπρου, ώστε η πρόταση Τζόνσον για άμεση ελληνο-τουρκική συνάντηση δεν θα οδηγήσει πουθενά. Αντίθετα μάλιστα, λόγω του αδιεξόδου, θα μπορούσε να οδηγήσει και «σε πόλεμο»2.

Πράγματι, η αποτυχία των ελληνοτουρκικών διαπραγματεύσεων το 1955, περί την Κύπρο, είχε οδηγήσει στο οργανωμένο πογκρόμ κατά των Ελλήνων της Κωνσταντινούπολης. «Οι αμερικανικές πιέσεις στις οποίες υποβληθήκαμε -γράφει ο Ανδρέας Παπανδρέου- για να δεχτούμε το σχέδιο Ατσεσον ήταν πραγματικά ανυπόφορες. Ο Αμερικανός πρεσβευτής Χένρι Λαμπουΐς κι ο Νόρμπερτ Ανσουτς μάς επισκέπτονταν καθημερινά στο σπίτι του πατέρα μου, στο Καστρί. Μπροστά μας πάντα ο Χάρτης της Κύπρου. Πολλές φορές η συζήτηση έπαιρνε έντονο ύφος». Η ελληνική κυβέρνηση πιεζόταν έντονα και αντιμετώπιζε σοβαρά προβλήματα.

Ο Τζόνσον είχε καλέσει τον Ελληνα πρεσβευτή Αλέξανδρο Μάτσα και του είχε μιλήσει σε ιδιαίτερα απρεπή τόνο. Οι Βρετανοί, με πιο εκλεπτυσμένο τρόπο, συνταυτίζονταν με τις αμερικανικές θέσεις και ο Κωνσταντίνος, θέλοντας να διατηρεί θερμές σχέσεις με τους Αμερικανούς, «ανέλαβε την πρωτοβουλία να προωθήσει» το σχέδιο Ατσεσον3. Ο Κωνσταντίνος, όπως και οι κυβερνήσεις των ΗΠΑ και της Αγγλίας, ανησυχούσε πλέον από τις τάσεις ανεξαρτησίας του Γ. Παπανδρέου, τις θέσεις του περί το Κυπριακό, αλλά και από τις εσωτερικές ελληνικές εξελίξεις.

Για παράδειγμα, η μαραθώνια πορεία ειρήνης που είχε απαγορευτεί το 1963, επιτράπηκε το 1964 επί Ε.Κ. Το γεγονός θεωρήθηκε μια επίδειξη δύναμης της Αριστεράς από τους ξένους διπλωματικούς κύκλους και το Παλάτι.

Χένρι Λαμπουίς. Σκοτεινός για άλλη μια φορά ο ρόλος του Αμερικανού πρεσβευτή

Στις αρχές της νέας χρονιάς, ο Κωνσταντίνος ζήτησε να έχει προσωπική συνάντηση με τον Αμερικανό πρεσβευτή Χ. Λαμπουίς. Η ιδιαίτερη αυτή συνάντηση πραγματοποιήθηκε το απόγευμα της 27ης Ιανουαρίου 1965. Το πρώτο που παρατήρησε ο Κωνσταντίνος ήταν ότι υπήρχε «χαώδης κατάσταση» τόσο στην εσωτερική ελληνική πολιτική ζωή όσο και στην Κύπρο. Γινόταν μια μεγάλη συζήτηση «για την επέκταση του κομμουνισμού στην Ελλάδα» και, πράγματι, το Παλάτι διαπίστωνε «κάποια άνοδο στη δραστηριότητα και το θράσος της άκρας αριστεράς, που του προκαλούσε ανησυχία», αν και τα σχόλια του Τύπου μπορεί να ήταν υπερβολικά. Ο Λαμπουίς απάντησε ότι οι διαπιστώσεις της πρεσβείας των ΗΠΑ κατέληγαν «στο ίδιο συμπέρασμα» και συμφωνούσαν ότι το θέμα της κομμουνιστικής δραστηριότητας θα έπρεπα να παρακολουθείται προσεκτικά.

Ο Κωνσταντίνος είπε τότε ότι ορισμένοι παράγοντες τον ήθελαν να κινηθεί «εναντίον της κυβέρνησης Παπανδρέου», αλλά εκείνος πίστευε ότι αυτή η στιγμή δεν ήταν η κατάλληλη. Δεν υπήρχε κάποιος εκείνη τη στιγμή που θα μπορούσε ν' αντικαταστήσει τον Γ. Παπανδρέου, που συνέχιζε να είναι δημοφιλής. Αν τώρα «προσπαθήσει να ανατρέψει (unseat) τον πρωθυπουργό», ο Παπανδρέου «θα κατέβει στο πεζοδρόμιο». Επρεπε επομένως να βρεθεί η κατάλληλη στιγμή για την αποπομπή του.

Ο Κωνσταντίνος σχολίασε και τον διορισμό του Τσιριμώκου ως υπουργού Εσωτερικών. Είχε αμφισβητήσει έντονα, μιλώντας με τον Γ. Παπανδρέου, αυτόν τον διορισμό ενός «συνοδοιπόρου» της Αριστεράς, αλλά ο πρωθυπουργός επέμεινε στην απόφασή του. Ο Γ. Παπανδρέου έμοιαζε να είναι ένας πρωθυπουργός υπό συνεχή αμφισβήτηση. Ο μονάρχης εκμυστηρεύτηκε στον Λαμπουίς ότι «αρχικά είχε σκεφτεί να αντιταχθεί στον Παπανδρέου για τον διορισμό του Τσιριμώκου υποχρεώνοντας τον πρωθυπουργό σε παραίτηση», αλλά τελικά άλλαξε γνώμη περιμένοντας μια καλύτερη στιγμή.

Ο Κωνσταντίνος επιθυμούσε ν' ακούσει τη γνώμη του Λαμπουίς, που τόνισε ότι κατανοούσε πλήρως τη σημασία που είχε για τον βασιλιά «να είναι λογικά βέβαιος για την επιτυχία πριν να συγκρουστεί με τον πρωθυπουργό», επομένως δεν έπρεπε να δράσει «βιαστικά». Αλλά θα βρεθεί η στιγμή όπου ο βασιλιάς «πρέπει να δράσει».

Ο Κωνσταντίνος «συμφώνησε» και τότε προσδιόρισε στον Αμερικανό πρεσβευτή το κεντρικό σημείο όπου θα αντιδρούσε αποφασιστικά λέγοντας ότι αν ο Παπανδρέου «παρέμβει στο στράτευμα, όπως έκανε με τη Χωροφυλακή, αυτό θα είναι το οριστικό ζήτημα και θα απαιτήσει την παραίτηση του πρωθυπουργού». Ο Λαμπουίς αμέσως ρώτησε αν υπήρχε «κάποια ένδειξη» ότι ο πρωθυπουργός αναμειγνυόταν στα ζητήματα του στρατεύματος.

Ο Κωνσταντίνος ανέφερε ότι κάποια στιγμή ο Γ. Παπανδρέου επιθυμούσε να μετακινήσει τον Π. Γαρουφαλιά από το υπουργείο Αμυνας στο υπουργείο Συντονισμού αλλά «και ο βασιλιάς και ο Γαρουφαλιάς είχαν αντιταχθεί» αποφασιστικά4. Εξι και πλέον μήνες πριν από την οριστική ρήξη Γ. Παπανδρέου-Παλατιού, ο Κωνσταντίνος είχε προσδιορίσει το ακριβές σημείο όπου θα προκαλούσε την παραίτηση του προέδρου της κυβέρνησης και αυτό ήταν: περί το στρατιωτικό.

Ο Γεώργιος Παπανδρέου έμοιαζε μ' έναν πρωθυπουργό υπό προθεσμία, υπό συνεχή έλεγχο και επιτήρηση. Ο Ι. Τσιριμώκος, ο «αριστερός», χρησιμοποιήθηκε τελικά από τον Κωνσταντίνο εναντίον του Γ. Παπανδρέου. Ο υπουργός της κυβέρνησης Π. Γαρουφαλιάς αρνείτο να μετακινηθεί σε άλλη θέση εκτός του υπουργείου Αμυνας, κάτι που ήταν αδιανόητο για μια δημοκρατική κυβέρνηση. Ο παρακρατικός μηχανισμός είχε αρχίσει να λειτουργεί με τελικό στόχο την πτώση της κυβέρνησης του Γ. Παπανδρέου.

Ο τότε αρχηγός της ΕΡΕ Παναγιώτης Κανελλόπουλος θα γράψει αργότερα ότι στις αρχές του 1965 άρχισαν να φτάνουν «ψευδείς πληροφορίες» για προετοιμασία ένοπλων κομμουνιστικών οργανώσεων «που απειλούσαν την εσωτερική ασφάλεια της χώρας». Ο ψυχολογικός πόλεμος εναντίον της κυβέρνησης Γεωργίου Παπανδρέου έμπαινε σε αποφασιστικό στάδιο. Τον φεβρουάριο εκείνης της χρονιάς ο αρχηγός της ΕΡΕ οργάνωσε μεγάλη λαϊκή συγκέντρωση στη διάρκεια της οποίας υποσχέθηκε, δημόσια υποστήριξη στη Βουλή «της μερίδας εκείνης του Κέντρου» που θα διαχώριζε τη θέση της από την κυβέρνηση Παπανδρέου. Ο Κανελλόπουλος «είχε πληροφορίες» ότι στους κόλπους της Ενώσεως Κέντρου «είχαν εκδηλωθεί ή υπέβοσκαν σοβαρές αντιθέσεις»5.

Σ' αυτή τη συντονισμένη προσπάθεια για την πτώση της κυβέρνησης Γ. Παπανδρέου ας προστεθούν και οι κριθείσες ως «ιταμές και αλαζονικές» επιστολές του Κωνσταντίνου προς τον Ελληνα πρωθυπουργό. Και αφού προκλήθηκε συστηματικά η παραίτηση του Παπανδρέου που δεν μπορούσε να λειτουργήσει ως πραγματικός πρωθυπουργός, στη συνέχεια έγινε κάτι ακόμα χειρότερο. Σε οποιαδήποτε δημοκρατική χώρα η πτώση της κυβέρνησης θα αποτελούσε την αφορμή για τη διενέργεια νέων εκλογών για να εκφραστεί ελεύθερα η λαϊκή βούληση.

Ομως δεν έγινε αυτό. Αντίθετα, έγιναν μεγάλες προσπάθειες να υπάρξει μια κυβέρνηση «αποστατών» με στήριξη της ΕΡΕ, ώστε να αποφευχθεί μια θριαμβευτική επιστροφή του Γ. Παπανδρέου και του κόμματός του στην εξουσία, ξεκαθαρισμένο πια από τους φανερούς και κρυφούς φίλους του Κωνσταντίνου. Οπως έγραψε, ο παλιός Βρετανός εκπρόσωπος στην Ελλάδα και ιστορικός Κρις Γουντχάους, ο Παπανδρέου «υπέβαλε την παραίτησή του τον Ιούλιο, προσδοκώντας ότι ο βασιλιάς είτε θα υποχωρούσε είτε θα διέλυε τη Βουλή. Ομως ο βασιλιάς τον απέπεμψε και επιδίωξε να σχηματίσει νέα κυβέρνηση από την ίδια Βουλή. Ηταν μια κίνηση τολμηρή με καταστρεπτικές συνέπειες»6.

• (1) Σπ. Λιναρδάτος, από τον εμφύλιο στη χούντα, τόμος Δ', 1961-1964, σελ. 397-403
• (2) Μνημόνιο συνομιλίας Τζόνσον - Γ. Παπανδρέου 24.6.1964 - 10.30 π.μ. Μνημόνιο συνομιλίας εκπροσώπων της αμερικανικής ηγεσίας με Γ. Παπανδρέου 24.6.1964, 12.30 μ.μ.
• (3) Α. Παπανδρέου, Η Δημοκρατία στο Απόσπασμα, σελ. 203
• (4) POLIS -1 Greece, Συνομιλία Κωνσταντίνου με Λαμπουΐς, συνταγμένο από τον ίδιο τον Χ. Λαμπουΐς, 19.1.1965
• (5) Π. Κανελλόπουλος, Ιστορικά Δοκίμια σελ. 69-71
• (6) C.M. Woodhouse, Η ιστορία ενός λαού, σελ. 356

Η ΣΥΝΩΜΟΣΙΑ ΤΟΥ ΑΣΠΙΔΑ ΚΑΙ Η ΜΥΣΤΙΚΗ ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΤΟΥ 1967

Τα άγνωστα γεγονότα που οδήγησαν στη δικτατορία της 21ης Απριλίου

Αποστασία και παρασκήνιο

Στις αρχές του 1967, δεκαοκτώ μήνες μετά τα δραματικά γεγονότα του θέρους του 1965, η Αποστασία κατέρρεε. Τα δύο μεγάλα κόμματα, η Ενωσις Κέντρου και η ΕΡΕ, είχαν συμφωνήσει να οδηγηθεί η χώρα το ταχύτερο δυνατόν σε εκλογές.

Ο δρόμος για τις εκλογές, τη μόνη δημοκρατική λύση, είχε ανοίξει με μια μυστική συμφωνία του τότε βασιλέως με τον αρχηγό της Ενώσεως Κέντρου Γεώργιο Παπανδρέου και τον αρχηγό της ΕΡΕ Παναγιώτη Κανελλόπουλο. Η συμφωνία αυτή ήταν αποτέλεσμα παρασκηνιακών διαβουλεύσεων και πιέσεων από διάφορους παράγοντες της δημόσιας ζωής που πίστευαν ότι μόνο οι εκλογές μπορούσαν να βγάλουν τη χώρα από το δραματικό πολιτικό αδιέξοδο.

Αντίθετοι με την προσφυγή σε εκλογές ήσαν οι συγκροτούντες την κυβέρνηση των αποστατών, η οποία τερμάτιζε τον βίο της, καθώς η ΕΡΕ, που την είχε στηρίξει, απέσυρε την εμπιστοσύνη της. Ο Κ. Μητσοτάκης σε πρόσφατη συνέντευξή του στην «Καθημερινή» διετύπωσε την άποψη ότι ο τότε βασιλεύς δεν έπρεπε να προχωρήσει σε μυστική συμφωνία με τους Γ. Παπανδρέου και Π. Κανελλόπουλο. Με δήλωσή του προς «Το Βήμα» ο τέως βασιλεύς χαρακτηρίζει τις εκλογές την πλέον ασφαλή και δημοκρατική λύση και προσθέτει ότι ήταν έτοιμος να δεχθεί και να σεβασθεί την επανεκλογή του Γεωργίου Παπανδρέου, ο οποίος εθεωρείτο βέβαιος νικητής των εκλογών. Η πολιτική εκτίμηση της Αποστασίας και των δραματικών γεγονότων εκείνης της εποχής φωτίζεται αποκαλυπτικά από τις απαντήσεις που δίδονται στο ερώτημα γιατί δεν ζητήθηκε η λύση του προβλήματος με προσφυγή στις κάλπες. «Το Βήμα» αποκαλύπτει σήμερα άγνωστες πλευρές από τα παρασκήνια της εποχής εκείνης που οδήγησαν δυστυχώς τη χώρα στην απριλιανή δικτατορία... [ΣΤ. Π. ΨΥΧΑΡΗΣ, ΤΟ ΒΗΜΑ, 1/6/2008]

ΤΑ ΠΑΡΑΣΚΗΝΙΑ ΤΗΣ ΑΠΟΣΤΑΣΙΑΣ

Ο τέως βασιλιάς Κωνσταντίνος με συνέντευξή του αποκαλύπτει...

Τα Ανάκτορα, ο Μητσοτάκης και οι Αμερικανοί

Με συνέντευξή του στο «Βήμα» που θα προκαλέσει αντιδράσεις και θα τροφοδοτήσει πολιτικές αντιπαραθέσεις, ο τέως βασιλιάς Κωνσταντίνος αποκαλύπτει τα παρασκήνια της Αποστασίας και απαντά στα όσα δήλωσε πρόσφατα ο πρώην πρωθυπουργός κ. Κ. Μητσοτάκης. Σαράντα τρία χρόνια μετά τα Ιουλιανά, ο τέως βασιλιάς αναφέρεται στη στάση των Ανακτόρων, αλλά και στον ρόλο των Αμερικανών, ενώ ταυτόχρονα αιτιολογεί τις δικές του ενέργειες και το πολιτικό σκεπτικό με το οποίο κινήθηκε, προκαλώντας την ανατροπή της κυβέρνησης Γ. Παπανδρέου.

* σελ. Α4-8

Η Αποστασία, ο Τέως και ο Μητσοτάκης

Το ΒΗΜΑ, 25/05/2008

«ΙΟΥΛΙΑΝΩΝ» ΣΥΝΕΧΕΙΑ...

Η γενιά του 114 δέχεται την επίθεση της αστυνομίας (1962)

Τα συμπεράσματα (διδάγματα) από τα γεγονότα των χρόνων 1965 - 1967, πιο σωστά της περιόδου 1950 - 1967, αναδείχνοντας τον ταξικό ρόλο του αστικού πολιτικού συστήματος και τη σήψη του, αναδείχνουν ταυτόχρονα τον ιστορικά ξεπερασμένο χαρακτήρα του.

Η αξία τέτοιων συμπερασμάτων είναι διαχρονική, ανεξάρτητα και πέρα από το γεγονός ότι σήμερα δεν υπάρχει το Παλάτι, δεν γίνονται «αποστασίες», το ΚΚΕ δρα στη νομιμότητα και οι ενδοαστικές αντιθέσεις εκφράζονται σε διαφορετικά επίπεδα σε σύγκριση με εκείνων των χρόνων, ενώ για την ώρα μπορεί να τιθασεύονται και οι δικομματικές πλευρές να βαδίζουν χέρι χέρι, μαζί με τα συμπληρώματα της διαχείρισης.

Είναι απίστευτος ο χλευασμός που υπέστη ο λαός στα προδικτατορικά χρόνια από τις ηγεσίες των αστικών κομμάτων.

Μόλις ο Γ. Παπανδρέου υπέβαλε την παραίτησή του στο βασιλιά, ο τελευταίος όρισε πρωθυπουργό τον Γ. Αθανασιάδη - Νόβα, πρόεδρο της Βουλής και στέλεχος της «Ενωσης Κέντρου». Η κυβέρνηση, που σχημάτισε ο τελευταίος, καταψηφίστηκε από τη Βουλή. Ακολούθησε ο σχηματισμός άλλης βασιλικής κυβέρνησης, υπό τον Ηλία Τσιριμώκο, επίσης ηγετικό στέλεχος του Κέντρου, που και αυτή καταψηφίστηκε από τη Βουλή. Οι ψήφοι της ΕΡΕ και των «αποστατών» του Κέντρου δεν έφταναν. Εφτασαν αργότερα, όταν προστέθηκαν και νέοι «αποστάτες» του Κέντρου, με αποτέλεσμα η τρίτη κατά σειρά κυβέρνηση, αυτή του Στ. Στεφανόπουλου, να πάρει ψήφο εμπιστοσύνης από τη Βουλή και να κυβερνήσει επί 15 μήνες.

Είναι φανερό και μόνο από τα προηγούμενα ότι υπήρξε και παρασκήνιο και εξαγορά βουλευτών. Ολα αυτά στο όνομα της δημοκρατίας και μέσα σε ένα κλίμα που οργίαζε ο αντικομμουνισμός, η τρομοκρατία των τανκς και η κινδυνολογία για το ανύπαρκτο λαϊκό μέτωπο και τον επίσης ανύπαρκτο για το αστικό σύστημα κομμουνιστικό κίνδυνο...

[Του Μάκη ΜΑΪΛΗ, Ριζοσπάστης, 18/5/2008]

Ι. ΒΑΡΒΙΤΣΙΩΤΗΣ: "Η ευθύνη του Μητσοτάκη είναι μεγάλη"

Ο επικεφαλής των ευρωβουλευτών της ΝΔ επικρίνει τον επίτιμο πρόεδρο για την Αποστασία, του αποδίδει προσωπικές φιλοδοξίες και διαπιστώνει ότι ο πρώην πρωθυπουργός ίσως φύλαγε απωθημένα έναντι του Κωνσταντίνου Καραμανλή

Τη στάση του πρώην πρωθυπουργού Κ. Μητσοτάκη για την Αποστασία τον Ιούλιο του 1965 στηλιτεύει ο επικεφαλής των ευρωβουλευτών της ΝΔ και πρώην υπουργός Ι. Βαρβιτσιώτης στη σημερινή συνέντευξή του στο «Βήμα». Στηλιτεύει δηλαδή τις ενέργειες του κ. Μητσοτάκη, για τον οποίο είναι αρκετά επικριτικός. Υπερασπίζεται τον Κωνσταντίνο Καραμανλή και θεωρεί ότι είναι ανεξήγητη η στάση του Κ. Μητσοτάκη να αφήσει αιχμές για τον ιδρυτή της ΝΔ. Απορρίπτει τις αιτιάσεις του πρώην πρωθυπουργού περί εκλογών βίας και νοθείας το 1961 και διερωτάται γιατί δέχθηκε να υπηρετήσει τον Κωνσταντίνο Καραμανλή που τόσο έχει κατηγορήσει.

- Κύριε υπουργέ, με αφορμή το Συμπόσιο του Ιδρύματος «Κωνσταντίνος Κυρ. Μητσοτάκης» πολλοί είπαν ότι ο πρώην Πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Μητσοτάκης επιχείρησε να αναθεωρήσει την ιστορία. Συμφωνείτε με αυτή την άποψη;

«Η ιστορία μπορεί να ξαναγραφεί μόνο αν προκύψουν νέα αδιάσειστα στοιχεία. Στη συγκεκριμένη περίπτωση όμως που η ιστορική μνήμη είναι ζωντανή και υπάρχουν ειλικρινείς ομολογίες, οι οποίες δεν μπορούν να αμφισβητηθούν, η Ιστορία δεν είναι δυνατόν να μεταβληθεί. Και κάθε προσπάθεια να αλλάξει η Ιστορία θα πέσει στο κενό».

- Γιατί πιστεύετε ότι ο Κ. Μητσοτάκης επιχείρησε να ανοίξει την παρούσα περίοδο τον φάκελο της Αποστασίας;

«Η ερώτηση είναι πολύ εύστοχη και η απάντηση πάρα πολύ δύσκολη. Είναι δεδομένο ότι η ευθύνη των ισχυρών παραγόντων της Ενώσεως Κέντρου, μεταξύ των οποίων και του κ. Μητσοτάκη, είναι μεγάλη. Αυτοί προκάλεσαν την κρίση. Και προφανώς σε συνεννόηση με τον Παναγιώτη Κανελλόπουλο, τότε αρχηγό της ΕΡΕ. Διότι αλλιώς δεν δικαιολογείται η διαβεβαίωση την οποία έδωσε ο Κανελλόπουλος κατά την ομιλία του στην πλατεία Κλαθμώνος τον Φεβρουάριο του 1965 προς τους βουλευτές της ΕΚ, ότι η ΕΡΕ θα στηρίξει οποιαδήποτε άλλη κυβέρνηση που θα προέρχεται από την Ενωση Κέντρου. Ουσιαστικά δηλαδή ο Κανελλόπουλος προέτρεπε τους βουλευτές της ΕΚ σε αποστασία, οι οποίοι ανέμεναν τη δημόσια δέσμευση του Κανελλόπουλου για να προχωρήσουν στο εγχείρημά τους»... [Α. ΡΑΒΑΝΟΣ, ΤΟ ΒΗΜΑ, 18/5/2008]

ΟΙ 60 ΜΕΡΕΣ ΠΟΥ ΓΕΝΝΗΣΑΝ ΤΗΝ ΑΠΟΣΤΑΣΙΑ

Από τον Γενάρη του ΄65 ο Κωνσταντίνος σχεδίαζε την ανατροπή του Γεωργίου Παπανδρέου

Γράφει ο ΗΛΙΑΣ ΝΙΚΟΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. ΤΑ ΝΕΑ, 17/5/2008

Η αποκαλυπτική αναφορά της CΙΑ, την οποία δημοσίευσαν «ΤΑ ΝΕΑ» πριν από μία βδομάδα, εκτός από την προφανή πολιτική σημασία της, προσφέρει επίσης ορισμένα σημαντικά στοιχεία για την αποκρυπτογράφηση της αλληλουχίας των γεγονότων που οδήγησαν στην εξωθεσμική αποπομπή του Γ. Παπανδρέου από την πρωθυπουργία, στις 15 Ιουλίου 1965.

Η πρώτη διαπίστωση αφορά το γεγονός ότι ο Κωνσταντίνος, ήδη από τα μέσα Ιανουαρίου, είχε οριστικοποιήσει την απόφασή του να προχωρήσει σε ρήξη με τον Γ. Παπανδρέου. Το γεγονός αυτό ήταν ήδη γνωστό από τη δημοσιοποίηση, πριν από 10 χρόνια, της συνομιλίας του βασιλιά με τον Αμερικανό πρέσβη Λαμπουίζ στις 25 Ιανουαρίου 1965 (βλ. Αλ. Παπαχελάς, «Ο βιασμός της ελληνικής δημοκρατίας», σελ. 156-158). Το επιπλέον όμως στοιχείο που προκύπτει σήμερα από το έγγραφο της CΙΑ είναι ότι οι απόψεις που διατύπωσε ο βασιλιάς στον Λαμπουίζ δεν ήταν μια έμπνευση της στιγμής. Ήταν ένα οργανωμένο σχέδιο, το οποίο είχε προκαταβολικά συζητήσει ο βασιλιάς με τη CΙΑ (την οποία είχε επιλέξει ως προνομιακό συνομιλητή) και απλώς ενημέρωνε σχετικά και τον Αμερικανό πρέσβη (χωρίς μάλιστα να του κοινοποιεί και όλες τις λεπτομέρειες).

Οι 4 ΄΄διάδοχοι΄΄. Βέβαια, σκέψεις και ζυμώσεις για μια ενδεχόμενη ανατροπή του Γ. Παπανδρέου δεν προέκυψαν ξαφνικά τον Ιανουάριο του 1965. Ήδη από τον Αύγουστο του 1964, δηλαδή έξι μόλις μήνες μετά τον θρίαμβο του 52,7%, ο Δ. Βέρρος έγραφε στον Καραμανλή: «επίδοξοι διάδοχοι του Παπανδρέου από ανακτορικής πλευράς φέρονται οι Στεφανόπουλος, Νόβας, Μητσοτάκης, Γαρουφαλιάς» τους οποίους «βλέπουν στηριζόμενους εις την ΕΡΕ» (Αρχείο Κ. Καραμανλή, τόμ. 6, σελ. 297). Και την 1η Νοεμβρίου η «Ελευθερία », με οκτάστηλο κύριο άρθρο, προχωρούσε σε δριμύτατη επίθεση για τα κυβερνητικά και (κυρίως) τα κομματικά πεπραγμένα («οι διακεκριμένοι μασκαράδες επέπλευσαν»), υπονοώντας, χωρίς πάντως να τον κατονομάζει, τον Ανδρέα Παπανδρέου.

Οι κινήσεις αυτές δεν φαίνεται πάντως να είχαν πάρει, μέχρι τον Ιανουάριο του 1965, πιο συγκεκριμένη μορφή, εκτός από κάποιες βολιδοσκοπήσεις βουλευτών (από τους Π. Κόκκα, Κ. Μητσοτάκη, Στ. Κωστόπουλο και Ιωάν. Τούμπα), όπως αυτή που έχει αναφέρει ο τότε βουλευτής Λ. Λυμπέρης (βλ. Γιάννης Χαραλαμπόπουλος, «Τα κρίσιμα χρόνια», σελ. 87-89). Άλλωστε η παραίτηση από την κυβέρνηση του Α. Παπανδρέου, στις 15.11.1964, φαίνεται να μείωσε προσωρινά τις επιθέσεις, αν και η θριαμβευτική υποδοχή που του επιφύλαξε ο Μακάριος στην Κύπρο και η διαφαινόμενη σύμπλευσή τους προκάλεσε αλυσιδωτές αντιδράσεις.

Έτσι, τον Ιανουάριο του 1965- δηλαδή 4 μήνες πριν από τη δημοσιοποίηση του θέματος- ο Γρίβας μετέδωσε «εμπιστευτικά» τις πρώτες πληροφορίες για τον ΑΣΠΙΔΑ ενοχοποιώντας άμεσα τον Α. Παπανδρέου (βλ. Μ. Παπακωνσταντίνου, «Η ταραγμένη εξαετία», τόμ. 1 σελ. 264-265). Αυτή η φανταστική και εν πολλοίς κατασκευασμένη απειλή πρέπει να ήταν και η αφορμή για την οριστική απόφαση του Κωνσταντίνου να ανατρέψει τον Γ. Παπανδρέου. Και όχι βέβαια το ανύπαρκτο ζήτημα της αποστράτευσης των αξιωματικών της Χωροφυλακής, που επικαλείται στο έγγραφο της CΙΑ.

Τα πρόσωπα-κλειδιά. Μια δεύτερη βασική διαπίστωση αφορά τα τέσσερα πολιτικά πρόσωπα (Στεφανόπουλο, Ροδόπουλο, Κόκκα και Μητσοτάκη) τα οποία αναφέρονται στο έγγραφο και τα οποία διαδραμάτισαν κρίσιμο ρόλο στους σχεδιασμούς που οδήγησαν στην «αποστασία». Ο Στέφ. Στεφανόπουλος, ο οποίος τελικά θα αναλάβει πρωθυπουργός στην τρίτη κυβέρνηση των «αποστατών» τον Σεπτέμβριο του 1965, εμφανίζεται σε όλα τα μέχρι σήμερα δημοσιοποιημένα έγγραφα ως η πρώτη επιλογή του Κωνσταντίνου. Και όπως αποδεικνύεται από το έγγραφο της CΙΑ είχε ήδη από τον Ιανουάριο αποδεχτεί αυτόν τον ρόλο και είχε αρχίσει να βολιδοσκοπεί ηγετικά στελέχη της ΕΡΕ.

Ο Κ. Ροδόπουλος, ο πλέον αντικοινοβουλευτικός από τους επιτελείς της ΕΡΕ, ο οποίος, υπέρτατη ειρωνεία, είχε διατελέσει επί μία δεκαετία πρόεδρος της Βουλής, αποτελεί επίσης πρόσωπο- κλειδί στην πορεία προς την 15η Ιουλίου. Είναι αυτός που, μέσω της φιλικής του εφημερίδας στη Λάρισα, δημοσιοποίησε στις 18.5.1965 την υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ, ενώ ταυτόχρονα με συνέντευξή του σε άλλη εφημερίδα διατύπωνε απειλές για επέμβαση του Στρατού. Το γεγονός ότι τελικά παραμερίστηκε ίσως να οφείλεται στις υπέρμετρες φιλοδοξίες του αλλά και στις προκλητικά φιλοδικτατορικές του τάσεις. Ο Π. Κόκκας, εκδότης της «Ελευθερίας » και επιστήθιος φίλος του Κ. Μητσοτάκη, είναι γνωστό πως διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στις τότε εξελίξεις και όπως προκύπτει από το έγγραφο της CΙΑ βρισκόταν σε άμεση επαφή με τον Κωνσταντίνο (ή ενδεχομένως σε έμμεση μέσω του Χοϊδά). Και είναι εντυπωσιακή η άμεση υλοποίηση των όσων διαλαμβάνονται στο έγγραφο, αφού τρεις μόνον μέρες αργότερα (στις 24.1.1965) η « Ελευθερία », με οκτάστηλο πρωτοσέλιδο άρθρο, επιτίθεται στον Μακάριο και τον Α. Παπανδρέου, τον οποίο αποκαλεί «ανευθυνοϋπεύθυνο σπουδαρχήδη». Το συγκεκριμένο μάλιστα άρθρο της «Ελευθερίας» κινητοποιεί τον Αμερικανό πρέσβη, ο οποίος συναντάται την επομένη με τον Κωνσταντίνο. Ο ακριβής πάντως ρόλος που διαδραμάτισε ο Κόκκας την εποχή εκείνη θα παραμείνει μάλλον αδιευκρίνιστος, αφού ο ίδιος πέθανε τον Ιούνιο του 1974, χωρίς να αφήσει καμία γραπτή μαρτυρία.

Τέλος, και ο Κ. Μητσοτάκης φαίνεται ότι είχε αποκτήσει απευθείας επαφή με το ανακτορικό περιβάλλον, ήδη από τις αρχές του 1965 αφού άλλωστε ήταν το μόνο ηγετικό στέλεχος της Ε.Κ. που διέθετε μια σχετικώς αξιόλογη και συμπαγή επιρροή στην Κοινοβουλευτική Ομάδα. Βέβαια, η επιρροή αυτή, που όπως αποδείχτηκε στις 15 Ιουλίου δεν ξεπερνούσε τους 20 με 25 βουλευτές, φαίνεται ότι είχε εντυπωσιακά υπερεκτιμηθεί εκείνη την εποχή. Σύμφωνα π.χ. με τη μαρτυρία του Μιχ. Παπακωνσταντίνου (ό.π., τόμ. 2, σελ. 165), ο Π. Κόκκας, παρουσία και του Κ. Μητσοτάκη, μιλούσε για 100 βουλευτές. Όμως οι λανθασμένοι υπολογισμοί, οι αντικρουόμενοι σχεδιασμοί, η μοναρχική αυθαιρεσία και η υπέρμετρη αλαζονεία αποτελούν ένα ξεχωριστό κεφάλαιο στην ιστορία της «αποστασίας». Σε αυτά τα ζητήματα επικεντρώνεται άλλωστε και η διαφαινόμενη σήμερα αντιδικία του Κ. Μητσοτάκη με τον τέως βασιλιά.

Η στάση Καραμανλή. Μια τρίτη διαπίστωση αφορά το γεγονός ότι απουσιάζει από το έγγραφο της CΙΑ κάθε αναφορά τόσο στον Κ. Καραμανλή, όσο και στον Π. Κανελλόπουλο. Κι όμως, λίγες μέρες αργότερα, ο Κ. Καραμανλής, γράφοντας στον Κ. Τσάτσο, περιγράφει (και υποδεικνύει) επακριβώς τη διαδικασία που θα ακολουθήσει ο Κωνσταντίνος για την αποπομπή του Γ. Παπανδρέου: «ο βασιλεύς δύναται να στείλει στη Βουλή δέκα κυβερνήσεις διαδοχικά» (Αρχείο Κ. Καραμανλή, τόμ. 6, σελ. 311). Και, προφανώς υλοποιώντας αυτήν την υπόδειξη, ο Παν. Κανελλόπουλος θα δηλώσει στις 19 Φεβρουαρίου πως η ΕΡΕ δεσμεύεται να στηρίξει οποιαδήποτε κυβέρνηση σχηματιζόταν από στελέχη της Ε.Κ. τα οποία θα ανέτρεπαν τον Γ. Παπανδρέου. Τη δημόσια αυτή προσφορά της ΕΡΕ την υποδέχτηκε πάντως με εξαιρετικά αρνητικό τρόπο η «Ελευθερία », ίσως γιατί ερχόταν εκείνη τη στιγμή σε σύγκρουση με τους δικούς της σχεδιασμούς. «Είναι καθήκον όλων να διαλύσουν κάθε ψευδαίσθησιν και να ξεσκεπάσουν κάθε υποκριτικήν προσφορά “ανιδιοτελούς βοηθείας” από εκείνους που εγκλημάτησαν κατά της Ελλάδος» θα γράψει στις 21 Φεβρουαρίου. Και χλευάζοντας τον Π. Κανελλόπουλο θα προσθέσει: «Νέος εθρήνει εις κάποιον σονέτον του ότι τον επρόλαβεν ο Αλέξανδρος “στο δρόμο προς τον Γρανικό”, ότι τον επρόλαβεν “ένας άλλος πιο μεγάλος στο δρόμο προς τη Δαμασκό”. Εις το άθλιον γιδόστρατον που θα ωδήγει προς την διάσπασιν του Κέντρου τον έχουν προλάβει κάποιοι άλλοι πιο μικροί, οι κομμουνισταί και τα ενερ γούμενά των».

Σχεδίαζε με τον Γρίβα πραξικοπηματική Ένωση της Κύπρου

Αντιδεξιά ρητορική

Τα κλειστά αρχεία της CΙΑ

Ο ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ ΦΟΒΑΤΑΙ ΤΟΝ ΚΑΡΑΜΑΝΛΗ;

Το θέμα έληξε, η Ιστορία δεν άλλαξε

Οι τόνοι έπεσαν, το θέμα θεωρείται λήξαν. Αυτή είναι η κατάληξη των πρόσφατων παρεμβάσεων του κ. Κωνσταντίνου Μητσοτάκη με αφορμή την Ιστορία, που λίγο έλειψαν να δημιουργήσουν μείζον πολιτικό ζήτημα στο κυβερνών κόμμα, 43 χρόνια μετά. Προηγήθηκαν βεβαίως η ηχηρή παρέμβαση των ιστορικών στελεχών της Νέας Δημοκρατίας, δηλαδή των κ.κ. Γιάννη Βαρβιτσιώτη και Πέτρου Μολυβιάτη, η προσεκτική πλην δηκτική δήλωση του κ. Μιλτιάδη Εβερτ, το ζυγισμένο μέχρι κεραίας σχόλιο του Θόδωρου Ρουσόπουλου και το «σιωπητήριο» της Ρηγίλλης.

Η ενόχληση των καραμανλικών για τις αναφορές του επίτιμου προέδρου της Ν.Δ. στον ιδρυτή αλλά και για τις αιχμές του -όπως ερμηνεύτηκαν- για τη συντηρητική παράταξη συνολικά, μηδέ του πρωθυπουργού εξαιρουμένου, κατέστη σαφής. Ο κ. Μητσοτάκης, έμπειρος κι ευφυής πολιτικός, αντιλήφθηκε τη Δευτέρα ότι το ενδεχόμενο ρήξης ήταν ορατό. Ο πρώην πρωθυπουργός -όπως αναφέρουν οι συνομιλητές του- δεν είχε σκοπό να θίξει σε καμία περίπτωση ούτε την παράταξη ούτε τον ιδρυτή της ούτε -πολύ περισσότερο- τον κ. Κώστα Καραμανλή. Μάλιστα, κατά τις ίδιες πηγές, εξεπλάγη δυσάρεστα για τις αντιδράσεις που προκάλεσαν οι παρεμβάσεις του, θεωρεί δε ότι παρερμηνεύθηκαν τα λεγόμενα και οι προθέσεις του.

Είναι ασφαλώς προφανές ότι συν τοις άλλοις ο κ. Μητσοτάκης δεν επιθυμεί με κανέναν τρόπο να ανοίξει «πόλεμο» με το καραμανλικό στρατόπεδο, διότι κάτι τέτοιο θα ναρκοθετούσε στο μέγιστο βαθμό τις ηγετικές φιλοδοξίες της υπουργού Εξωτερικών κυρίας Ντόρας Μπακογιάννη. Φιλοδοξίες οι οποίες δίχως τη στήριξη, μερική ή απόλυτη, των καραμανλικών δεν μπορούν εκ των πραγμάτων να ικανοποιηθούν, όταν έρθει η ώρα.

Ο πρώην πρωθυπουργός έσπευσε μιλώντας στο κεντρικό δελτίο του Alter το βράδυ της Δευτέρας να καταστήσει σαφές πως δεν υπάρχει το παραμικρό ζήτημα. «Ποτέ άλλοτε η παράταξη δεν είχε περισσότερη ενότητα. Ο Κώστας Καραμανλής είναι ο αδιαμφισβήτητος αρχηγός και η παράταξη προχωρά ενωμένη και δυνατή», δήλωσε.

Πρόσθεσε ακόμη πως δεν αποδομεί τον ιδρυτή της Ν.Δ., αντιθέτως τον τιμά απεριόριστα, και απέφυγε οιοδήποτε άλλο σχόλιο. Η χθεσινή κατ’ ιδίαν συνάντηση της υπουργού Εξωτερικών με τον πρωθυπουργό πριν από την Κυβερνητική, για «τρέχοντα ζητήματα», ασφαλώς και έχει σημειολογική σημασία.

[ΤΣΙΟΥΤΣΙΑΣ ΝΙΚΟΣ, Ελεύθερος Τύπος, 14/5/2008]

ΑΔΙΚΑ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙ Ο ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ!

Αδικα προσπαθεί

Η αλήθεια είναι ότι προσπάθησε. Κι επέμεινε. Ούτε λίγο ούτε πολύ, αξίωνε ν αγνοήσουμε τι λένε τα στοιχεία και η λογική, τι μαρτυρούν πολιτικοί όπως ο Καραμανλής και ο Κανελλόπουλος, και να δεχτούμε αδιαμαρτύρητα τις διαβεβαιώσεις του ότι δεν είχε ιδέα τι προετοιμαζόταν σε βάρος του Παπανδρέου και της κυβέρνησης. Τι άλλο, όμως, μπορούσε να κάνει;

Το έγγραφο της CIA δεν διαψεύδεται. Και ο λόγος είναι απλός: σε ανύποπτο χρόνο καταγράφηκαν γεγονότα τα οποία στη συνέχεια επιβεβαιώθηκαν. Και, το σημαντικότερο, καταγράφηκαν γεγονότα τα οποία αντικειμενικά εμπλέκουν τον Μητσοτάκη, μέσω της ανάμειξης στη συνωμοσία του «κολλητού» του, του Κόκα.

Εκείνο που ουσιαστικά ισχυρίστηκε ο επίτιμος στη συνέντευξή του είναι ότι ναι μεν ο Κόκας συνωμοτούσε, αλλά αυτός δεν φταίει για όσα έκανε ο φίλος του. Θέλει δηλαδή να πιστέψουμε ότι ο Κόκας συνωμοτούσε και αξίωνε ως αντάλλαγμα τη συμμετοχή του Μητσοτάκη σε κορυφαία θέση της κυβέρνησης που θα σχηματιζόταν, χωρίς εκείνος να έχει ιδέα. Και πώς ήξερε ότι ο Μητσοτάκης θα δεχόταν να μετάσχει σε μια κυβέρνηση αποστατών ή πώς έγινε και όταν η «Ελευθερία» άρχισε τα υπονομευτικά για τους Παπανδρέου δημοσιεύματα δεν ψυλλιάστηκε τίποτα για όσα συνέβαιναν;

Ιστορίες για αφελείς είναι όλα αυτά. Και ίσως στους αφελείς να είχε μεγαλύτερα περιθώρια διείσδυσης ο Κ. Μητσοτάκης, αλλά το έγγραφο της CIA τού χάλασε τη δουλειά. Ο,τι κι αν πει ο ίδιος, όσο κι αν επιχειρηθεί να υποβαθμιστεί η σημασία του, το έγγραφο της CIA είναι η ταφόπλακα στις όποιες ελπίδες έτρεφε πως θα μπορούσε να πλαστογραφήσει ή έστω να παραποιήσει την ιστορία της περιόδου εκείνης.

Αλλά για να μην τον αδικούμε κιόλας, εκεί που έχει δίκιο είναι σε σχέση με τις επιθέσεις που δέχτηκε μέσα από τη ΝΔ για όσα είπε για τον Καραμανλή και τη βία και νοθεία του 61. Μα δεν είχε πει ποτέ και κάτι διαφορετικό. Ούτε όταν προσχωρούσε στη ΝΔ κι έβγαλε Πρόεδρο τον Καραμανλή, ούτε όταν αναλάμβανε την αρχηγία της. Τώρα ενοχλήθηκαν οι καραμανλικοί;

[Ερρίκος Μπαρτζινόπουλος, ΕΘΝΟΣ, 14/5/2008]

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΟΝ ΜΗΤΣΟΤΑΚΗ

Η Ιστορία και τα κλισέ

Είναι απίστευτο το πώς για ένα σημαντικό κομμάτι της ελληνικής κοινής γνώμης η συζήτηση για το τι συνέβη το 1965 έχει την ίδια ένταση που θα είχε ένας καυγάς για το τι συνέβη χθες. Η Ιστορία στην Ελλάδα παθιάζει, διχάζει και προκαλεί έντονες συζητήσεις. Τελευταίο παράδειγμα, η σκόνη που σηκώθηκε με αφορμή τις τοποθετήσεις του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη για τα γεγονότα της αποστασίας.

Το ενδιαφέρον είναι πως νομίζουμε ότι ξέρουμε καλά την ιστορία εκείνης της ταραγμένης δεκαετίας, ενώ στην πραγματικότητα δεν θέλουμε να πάμε πέρα από τα κλισέ και τα στερεότυπα. Μας βολεύουν οι μύθοι που μας κληρονόμησε η κυριαρχία μιας «αριστερής» άποψης για την Ιστορία και την οποία υπερασπίζονται με νύχια και με δόντια άνθρωποι που υποτίθεται αγαπούν την έρευνα.

Υπάρχουν, όμως, βασικές αρχές που δεν μπορούμε να ξεχνάμε όταν μιλάμε για την Ιστορία. Πρώτα απ’ όλα πως στην καταγραφή της όλοι πρέπει να έχουν λόγο. Η Ιστορία δεν μπορεί να έχει ταμπού και πρέπει να είναι ανοικτή στις μαρτυρίες των πάντων, δικτατόρων, εγκληματιών πολέμου, ηρώων, σκοτεινών τύπων του παρασκηνίου κ.λπ κ.λπ. Στην Ελλάδα δυστυχώς επικράτησε η ημι-φασιστική άποψη πως οι «κακοί» πρωταγωνιστές της ιστορίας δεν δικαιούνται να ομιλούν. Θυμάμαι ακόμη την παγωμάρα ορισμένων όταν είχα πριν από πολλά χρόνια πάρει μια συνέντευξη από τον κ. Παττακό, αισθανόμουν σαν να είχα επιστρέψει από επίσκεψη στη Σπιναλόγκα όταν ήταν ενεργή. Η Ιστορία δεν μπορεί να θεωρεί «λεπρή» καμία απολύτως ιστορική κατάθεση. Μπορεί να την ελέγχει, να την εξακριβώνει, αλλά όχι να μην την αγγίζει καν.

Δεύτερη βασική αρχή πως στην Ιστορία δεν υπάρχουν «ιερές αγελάδες» και ταμπού. Ο Μακάριος, ο γέρος Παπανδρέου, ο Καραμανλής, ο Μεταξάς πρέπει να τύχουν αυστηρής, αλλά και δίκαιης μεταχείρισης χωρίς φόβο και χωρίς πάθος. Είναι δικαίωμα των οπαδών τους να τους υποστηρίζουν με πάθος, αλλά και δικαίωμα του ιστορικού ή του ερευνητή να ψάχνει πάντοτε να βρει την αλήθεια πίσω από τον μύθο.

Τρίτη επίσης σημαντική αρχή πως δεν μπορεί ποτέ να υπάρχει μία μόνο, επίσημη ή πολιτικώς ορθή εκδοχή της Ιστορίας. Η Ιστορία δεν εξηγείται ποτέ με όρους μαύρου - άσπρου. Στη μεταπολιτευτική, όμως, Ελλάδα μάθαμε στα κλισέ για τον Εμφύλιο, το Κυπριακό, τον Βελουχιώτη και άλλα πολλά και αυτό μας βολεύει. Οταν, μάλιστα, μια νέα γενιά ιστορικών, χωρίς κομματικές ή ιδεολογικές προκαταλήψεις, επιχειρεί να ερευνήσει δύσκολα θέματα βρίσκεται στο στόχαστρο βίαιων επιθέσεων.

Ενα είναι βέβαιο. Εμείς οι Ελληνες δεν ξέρουμε την Ιστορία μας, ιδιαίτερα τη σύγχρονη. Την μάθαμε μέσα από τη ρηχή δημοσιογραφική προσέγγιση, την υπερθεωρητική της ερμηνεία από ιδεολογικά φανατικούς πανεπιστημιακούς και την ανακύκλωση θεωριών συνωμοσίας και κλισέ. Αν κάνετε τον κόπο να πάτε σε ένα βιβλιοπωλείο θα διαπιστώσετε ότι δεν υπάρχει σοβαρή και ψύχραιμη βιογραφία ούτε του Βενιζέλου, ούτε του Καραμανλή, ούτε των Παπανδρέου. Θα βρείτε αγιογραφίες ή λίβελους, αλλά όχι σοβαρές, μεγάλες βιογραφίες σαν και αυτές που θα βρίσκατε στα ράφια ενός βιβλιοπωλείου στο Λονδίνο για τον Τσόρτσιλ ή ακόμη και της Ιταλίας για τον Μουσολίνι. Κάποτε θα ωριμάσουμε αρκετά ώστε η Ιστορία να μην μας δημιουργεί ανασφάλειες. Προς το παρόν δεν την ξέρουμε καλά και γι’ αυτό δεν έχουμε μάθει τίποτα σχεδόν από αυτήν... [Του Αλεξη Παπαχελα, Η Καθημερινή, 14/5/2008]

ΛΕΥΤΕΡΗΣ Π. ΠΑΠΑΔΟΠOΥΛΟΣ: Η ΑΠΟΣΤΑΣΙΑ

ΜΑΤΙΕΣ

Αν ζούσε ο Χ. Φλωράκης και τον ρωτούσαν «γιατί ο Μητσοτάκης οργάνωσε το συμπόσιο “Από τον Ανένδοτο στη Δικτατορία”;» θα απαντούσε ακαριαία: «Για να διώξει από πάνω του την... ψαροκασέλα της Αποστασίας»! Και έτσι είναι: ο Μητσοτάκης - γερός να ΄ναι ο άνθρωπος- θα προκαλέσει στο μέλλον, θα το δείτε, και άλλα επιστημονικά συνέδρια, στην απέλπιδα προσπάθειά του να βγει «καθαρός» από τα θλιβερά Ιουλιανά του ΄65, στα οποία έπαιξε πρωτεύοντα ρόλο.

Είχα έναν συνάδελφο που τον λέγανε Χασούρη. Τον καταδίωκε το όνομά του. Τον Μητσοτάκη τον καταδιώκει η παροιμιώδης γρουσουζιά του. Αλλά και η ρετσινιά τού αρχιαποστάτη. Γι΄ αυτό και ο ίδιος αποφεύγει συστηματικά τη λέξη «αποστασία».

Όσο για την γκαντεμιά: μόλις τελείωσε το Συμπόσιο, κατέφθασε ο Γ. Παπαχρήστος με τη «βόμβα» του και την έριξε, εν αγορά πληθούση, μέσα από τα «ΝΕΑ» (10-11 Μαΐου): «Σύμφωνα με απόρρητο έγγραφο της CΙΑ, του οποίου φωτοτυπία δημοσιεύεται, το βασιλικό πραξικόπημα εναντίον του Γ. Παπανδρέου, και φυσικά της Δημοκρατίας, προετοιμαζόταν από τον Γενάρη του ΄65. Η συνωμοσία είχε την έγκριση των Αμερικανών και στο στήσιμό της πρωταγωνίστησαν ο Γλύξμπουργκ και ο Κ. Μητσοτάκης!».

Τα γεγονότα τα έχω ζήσει από πρώτο χέρι: είχα υπεύθυνη θέση στην εφημερίδα (διευθυντής ο Κώστας Νίτσος, δ/ντής συντάξεως ο Χ. Πασαλάρης, αρχισυντάκτης ο Β. Βαρίκας) και έβγαζα όλα σχεδόν τα «παραρτήματα» της φοβερής εκείνης περιόδου.

Οι συνομήλικοί μου και πολλοί νεώτεροι από μένα έζησαν και θυμούνται (και πολλοί έφαγαν και άγριο ξύλο, όπως ο Σάκης ο Τόδουλος) πώς εξαναγκάσθηκε σε παραίτηση ο «Γέρος». Ο πρωθυπουργός του 52,7%, που μπορούσε να είναι πρωθυπουργός, αλλά κατά τον ανεύθυνο ανώτατο άρχοντα δεν επιτρεπόταν να είναι υπουργός Άμυνας! Και έρχεται σήμερα ο Κ. Μητσοτάκης, μετά 43 έτη, να μας πει ότι δεν φταίνε οι Αποστάτες για όσα συνέβησαν τότε, αλλά φταίνε ο Γ. και ο Α. Παπανδρέου!

Σε θέση μάχης μονίμως από εκείνον τον καιρό, ο λαμπρός συνάδελφος Κ. Παπαϊωάννου εξέδωσε προ ημερών (Καστανιώτης) ένα συνταρακτικό πολιτικό βιβλίο με τίτλο «Η Ελλάδα ποτέ δεν πεθαίνει». Σημειώνω τέσσερις παραγράφους, που έχουν σχέση με το θέμα μας: 1) «Αρχηγός των Αποστατών αναγνωριζόταν ο Μητσοτάκης (το κάθαρμα του 1965)» (σελ. 111), 2) «Η εξαγορά πολιτικών (βουλευτών της Ε.Κ.) είναι το κύριο χαρακτηριστικό αυτής της μοναδικής για τα ελληνικά κοινοβουλευτικά χρονικά ιστορίας εξαχρείωσης και κατεξευτελισμού προσώπων και θεσμών» (σελ. 112), 3) «Ο τότε αρχηγός της ΕΡΕ Π. Κανελλόπουλος θα γράψει ότι “η απόσπασις των αναγκαίων βουλευτών από τον κ. Παπανδρέου, έγινε με εξαγοράν συνειδήσεων, με υπουργοποίησιν ανθρώπων που δεν θα εγίνοντο ποτέ υπουργοί, ακόμη και με άλλα απαράδεκτα μέσα...”» (σελ. 112). Και 4) «ο Καραμανλής θα γράψει ότι “μετά την παραίτηση Παπανδρέου, κατεβάλλοντο συνεχείς προσπάθειες αποσπάσεως και άλλων βουλευτών της Ε.Κ., με μέσα πολιτικώς και ηθικώς απαράδεκτα”».

[Του Λευτέρη Π. Παπαδόπoυλου, ΤΑ ΝΕΑ, 14/5/2008]

ΜΕΤΑ ΤΙΣ ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΣΤΑΣΙΑ...

Πυροσβεστική συνέντευξη Κ. Μητσοτάκη

Ο επίτιμος πρόεδρος της ΝΔ σήμανε εκεχειρία στη διαμάχη με τους «καραμανλικούς»

Ο κ. Κ. Μητσοτάκης στο βήμα του συμποσίου με θέμα «Από τον Ανένδοτο στη δικτατορία»

ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΝΤΑΡΙΝΗΣ/ ΕURΟΚΙΝΙSSΙ

Προσπάθεια να σβήσει την πολιτική πυρκαϊά που άναψε στο εσωτερικό της Νέας Δημοκρατίας κυρίως με τις αναφορές του στον Κωνσταντίνο Καραμανλή, οι οποίες ξεσήκωσαν θύελλα αντιδράσεων μεταξύ των κυβερνητικών στελεχών, έκανε χθες το βράδυ ο πρώην πρωθυπουργός κ. Κ. Μητσοτάκης. Υστερα από έντονο παρασκήνιο και πολλά εσωκομματικά πυρά ο επίτιμος πρόεδρος της ΝΔ επιχείρησε να σταματήσει τον πόλεμο για την «εξουσία και την Ιστορία» που αναζωπυρώθηκε το τελευταίο διάστημα μεταξύ «καραμανλικών» και «μητσοτακικών», όπως κατέγραψε «Το Βήμα» το περασμένο Σάββατο. Εξάλλου η κυβέρνηση είχε φροντίσει να στείλει το δικό της μήνυμα στον κ. Μητσοτάκη πολλές ώρες νωρίτερα, θέλοντας να επιτύχει... εν μέρει «πολιτική εκεχειρία» και να αποκατασταθεί η πολιτική τάξη! Το μήνυμα ελήφθη από την Αραβαντινού, όπου βρίσκεται το πολιτικό γραφείο του κ. Μητσοτάκη, και χθες το βράδυ από το κεντρικό δελτίο ειδήσεων του Αlter ο επίτιμος πρόεδρος της ΝΔ απάντησε με δήλωση υποστήριξης του πρωθυπουργού κ. Κ. Καραμανλή.

«Η ΝΔ είναι ενωμένη. Δεν πρόκειται να αντιδικήσω με κανέναν.Ανήκω στη ΝΔ και μάχομαι.Ο Καραμανλής είναι αδιαμφισβήτητος αρχηγός και πρωθυπουργός» τόνισε μεταξύ άλλων. Η προσπάθεια να ρίξει τους τόνους ήταν εμφανής. Για το αν η ΝΔ είναι ενωμένη, αυτό θα φανεί κατά τη διάρκεια του χρόνου, καθώς αναμένεται να έχουν συνέχεια οι συγκρούσεις μεταξύ «καραμανλικών» και «μητσοτακικών», όπως προβλέπουν κορυφαία κυβερνητικά στελέχη.

Η δήλωση Ρουσόπουλου

Κεντρικό συμπέρασμα από την πρωινή σύσκεψη στο Μέγαρο Μαξίμου ήταν να υποβαθμιστεί το θέμα. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος κ. Θ. Ρουσόπουλος δεν θέλησε να σχολιάσει επί της ουσίας τις δηλώσεις. «Αυθεντικός ερμηνευτής των δηλώσεών του θα είναι ο ίδιος ο επίτιμος πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας και πρώην πρωθυπουργός» τόνισε ο κ. Ρουσόπουλος.

Πολλά στελέχη της «καραμανλικής» πτέρυγας επιρρίπτουν ευθύνες στον κ. Μητσοτάκη για προσπάθεια να... «αναθεωρήσει» την πολιτική ιστορία κατά το δοκούν. Ο κ. Ρουσόπουλος γνωρίζοντας ότι θα υπάρξουν και άλλες αντιδράσεις θέλησε να αποδυναμώσει τις όποιες μελλοντικές συγκρούσεις λέγοντας: «Νομίζω ότι η αντιπαράθεση απόψεων δεν δημιουργεί ποτέ πρόβλημα σε μια Δημοκρατία και σε μια δημοκρατική παράταξη».

Αρνητική εντύπωση προκάλεσαν και οι έμμεσες αιχμές που άφησε ο κ. Μητσοτάκης στην προχθεσινή συνέντευξή του στην «Καθημερινή» και ειδικά η επισήμανσή του ότι «εάν δεν έφευγε από την προεδρία της ΝΔ το 1993, με τον άρρωστο τότε Ανδρέα, σε δύο χρόνια θα είχε ξαναγυρίσει». Η αναφορά αυτή θεωρήθηκε απαξιωτική για τον τότε πρόεδρο της ΝΔ κ. Μ. Εβερτ, ο οποίος σύμφωνα με πληροφορίες είναι ενοχλημένος από τη στάση του κ. Μητσοτάκη. «Γιατί στήριξε τότε τον κ. Εβερτ;» έριξε το καρφί του ο επικεφαλής των ευρωβουλευτών της ΝΔ κ. Ι. Βαρβιτσιώτης μιλώντας στο δελτίο ειδήσεων του Αlpha. «Δεν έχω γνώση εάν είναι άνθρωπος του παρασκηνίου» είπε. «Ηταν ευπρόσδεκτος. Ας ερχόταν στο συμπόσιο να τα πει. Γιατί αντιδρά;» απάντησε ο κ. Μητσοτάκης, που υπεραμύνθηκε της άποψής τους περί εκλογών νοθείας το 1961.

Το έγγραφο της CΙΑ

Ο κ. Μητσοτάκης αρνήθηκε να τοποθετηθεί για τον κ. Εβερτ και επανέλαβε τα πάγια επιχειρήματά του για την περίοδο της Αποστασίας, επιχειρώντας ταυτόχρονα να απαξιώσει την αποκάλυψη των «Νέων», το περασμένο Σάββατο, με το απόρρητο έγγραφο της CΙΑ που γνώριζε για την αποστασία έξι μήνες πριν, ενώ περιέγραφε τον ρόλο του κ. Μητσοτάκη και του τότε βασιλιά Κωνσταντίνου. Ο κ. Μητσοτάκης για μία ακόμη φορά επιχείρησε να απαξιώσει τους πάντες και τα πάντα και να εμφανιστεί ως ο μοναδικός εκφραστής της ιστορικής αλήθειας χαρακτηρίζοντας το έγγραφο «γελοίο». Υπερασπίστηκε το συμπόσιο και υποστήριξε ότι δεν ήταν στις προθέσεις του να αντιδικήσει και να δημιουργήσει πολιτική αναταραχή. Ομως πολιτική αναταραχή δημιουργήθηκε και θα επηρεάσει, όπως εκτιμούν πολλοί, και τις εσωκομματικές διαδικασίες.

Κυρίαρχη ήταν η προσπάθειά του να υποβαθμιστεί η αναφορά στο συμπόσιο του Ιδρύματος Κ. Μητσοτάκης περί της παραπομπής του Κωνσταντίνου Καραμανλή στο Ειδικό Δικαστήριο για την υπόθεση της ΔΕΗ. «Δεν αποδομώ τον Καραμανλή» είπε και σημείωσε ότι αυτός ήταν αντίθετος με την παραπομπή του Καραμανλή και επέρριψε ευθύνες στον Ανδρέα Παπανδρέου. «Τον θίγει τον Καραμανλή αυτή η αναφορά;» διερωτήθηκε και συμπλήρωσε: «Του δίδω τις τιμές που του ανήκουν. Δεν είμαι αγιογράφος. Εγώ για όλους κάνω κριτική».

Η επιστολή Κανελλόπουλου

Κάποιοι άλλοι υπενθυμίζουν την επιστολή του αρχηγού της ΕΡΕ Παναγιώτη Κανελλόπουλου τον Ιανουάριο του 1966 στον τότε βασιλιά, όπου ανέφερε: «...για να φθάσει η πλειοψηφία εις τον αριθμόν 152, έγινε με εξαγοράν συνειδήσεων, με υπουργοποίησιν ανθρώπων, που δεν θα εγίνοντο ποτέ, υπό άλλας συνθήκας, υπουργοί, ακόμη και με άλλα απαράδεκτα μέσα, που τα επληροφορήθην εξωδίκως αργότερα. Εάν γνώριζα ότι είχαν χρησιμοποιηθή και τοιαύτα μέσα,που προτιμώ να μην τα ονομάσω, θα έφευγα από την αίθουσα της Βουλής και ας εψήφιζε όποιος ήθελε... Χαλασμένες συνειδήσεις δεν στηρίζουν καθεστώτα, δεν σώζουν έθνη, δεν ανορθώνουν κράτη».

[ΡΕΠΟΡΤΑΖ Α. ΡΑΒΑΝΟΣ, ΤΟ ΒΗΜΑ, 13/5/2008]

ΠΡΟΣΠΑΘΕΙ ΝΑ ΔΙΚΑΙΟΛΟΓΗΣΕΙ ΤΑ ΑΔΙΚΑΙΟΛΟΓΗΤΑ!

ΝΑ δικαιολογήσει τα αδικαιολόγητα επιχειρεί αυτές τις ημέρες ο κ. Κωνσταντίνος Μητσοτάκης επιμένοντας ότι ο ίδιος δεν είχε γνώση της συνωμοσίας του παλατιού κατά του Γεωργίου Παπανδρέου το 1965.

ΤΟ έγγραφο ωστόσο το οποίο δημοσίευσαν «ΤΑ ΝΕΑ» δεν αφήνει την παραμικρή αμφιβολία για τον πραγματικό του ρόλο. Αποκαλύφθηκε ότι το «δημοσιογραφικό του άλτερ έγκο», όπως ο ίδιος ο επίτιμος πρόεδρος της Ν.Δ. αποκαλεί ακόμα και σήμερα τον Πάνο Κόκκα, διαπραγματευόταν με το παλάτι τη συμμετοχή του στην κυβέρνηση των αποστατών μήνες πριν από τα Ιουλιανά. ΕΙΝΑΙ εντυπωσιακό πως όλα όσα περιλαμβάνονται στο απόρρητο έγγραφο της CΙΑ επιβεβαιώθηκαν μέχρι κεραίας. Έτσι αποτελεί πρόκληση στη νοημοσύνη μας ο ισχυρισμός του πρώην πρωθυπουργού ότι ο ίδιος αγνοούσε την επικείμενη... ορκωμοσία του.

ΠΟΣΟ μάλλον που ο Μητσοτάκης συνέπλευσε με τον Κόκκα σε όλη τη διάρκεια της παλατιανής συνωμοσίας και ουδέποτε ήρθε σε ρήξη μαζί του- φυσικά ούτε και εκ των υστέρων. Ούτε τότε είχε καταλάβει; Ο κ. Μητσοτάκης στη χθεσινή εμφάνισή του στον Αlter ισχυρίστηκε και κάτι ακόμα. Ότι δεν υπάρχουν «αποδείξεις» για τον χρηματισμό βουλευτών προκειμένου να αποστατήσουν. Έρχεται έτσι να αμφισβητήσει, ποντάροντας στη λήθη, αυτό που γνώριζε όλος ο πολιτικός κόσμος.

ΚΑΙ ασφαλώς δεν είναι τυχαίο ότι για τον χρηματισμό των βουλευτών έχουν μιλήσει ακόμα και κορυφαία στελέχη της συντηρητικής παράταξης- ανάμεσά τους ο Κωνσταντίνος Καραμανλής και ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος.

Ο κ. Μητσοτάκης διοργανώνοντας αυτό το συμπόσιο πίστεψε πως θα πετύχαινε την πολιτική του αποκατάσταση. Πέτυχε ακριβώς το αντίθετο: να δεχθεί πυρά από όλους και να μάθουν και οι νεώτεροι μία από τις πιο σκοτεινές περιόδους της μεταπολεμικής ζωής της Ελλάδας! [ΡΙΠΕΣ, "Λήθη", ΤΑ ΝΕΑ, 13/5/2008]

Ο "ΓΕΡΟΣ" ΚΑΙ Ο ΑΝΔΡΕΑΣ ΗΤΑΝ Ο ΦΟΒΟΣ ΤΩΝ ΑΜΕΡΙΚΑΝΩΝ

Κόκκινο πανί για τους Αμερικανούς ο «τρελός γέρος και το νεαρό κάθαρμα»

ΡΕΠΟΡΤΑΖ: Αριστοτελία Πελώνη

Οι Αμερικανοί θεωρούσαν τους Παπανδρέου «κόκκινο πανί» και επικίνδυνους για τη σταθερότητα στη νοτιοανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ όπως επιβεβαιώνεται από την πληθώρα των σχετικών εγγράφων του Στέιτ Ντιπάρτμεντ που έχουν αποχαρακτηριστεί.

«Ο ΤΡΕΛΟΣ ΓΕΡΟΣ και το νεαρό κάθαρμα». Οι χαρακτηρισμοί που είχε εκστομίσει το 1964 ο Ντιν Άτσεσον- υπουργός Εξωτερικών του Λίντον Τζόνσον- για τους Γεώργιο και Ανδρέα Παπανδρέου αντίστοιχα, είναι ένα μικρό δείγμα της αντίληψης που επικρατούσε στους ανώτερους κύκλους του Στέιτ Ντιπάρμεντ για τους Παπανδρέου...

Όπως επιβεβαιώνεται από την πληθώρα των σχετικών εγγράφων του Στέιτ Ντιπάρτμεντ που έχουν αποχαρακτηριστεί, τόσο για την περίοδο 1964-1968 όσο και για την περίοδο 1969-1972, οι Αμερικανοί θεωρούσαν τους Παπανδρέου «κόκκινο πανί» και επικίνδυνους για τη σταθερότητα στη νοτιοανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι, νίπτοντας τα χείρας τους για τη χούντα των συνταγματαρχών, πολλές φορές επανέλαβαν ότι η αιτία του πραξικοπήματος ήταν ο φόβος εκλογής του Γεωργίου Παπανδρέου στις εκλογές του Μαΐου του 1967 και ο ρόλος που θα έπαιζε ο Ανδρέας στη νέα κυβέρνηση.

Όπως αποκαλύπτει η απόρρητη έκθεση της CΙΑ για τα Ιουλιανά που παρουσίασαν το Σάββατο «ΤΑ ΝΕΑ», οι Αμερικανοί γνώριζαν μήνες νωρίτερα για τα σχέδια των ανακτόρων και των αποστατών. Αυτό προκύπτει και από μεταγενέστερο τηλεγράφημα, λίγο πριν από τη συνταγματική εκτροπή του Γεωργίου Παπανδρέου, στις 7 Ιουνίου 1965, όταν ο επιτετραμμένος στην αμερικανική πρεσβεία της Αθήνας Νόρμπερτ Άνσουτζ αναφερόταν στο ενδεχόμενο αποσκίρτησης στελεχών της Ένωσης Κέντρου, σημειώνοντας- όπως και έγινε - ότι «οι επιθέσεις εναντίον του (Γ. Παπανδρέου) ίσως επικεντρωθούν στο πρόσωπο του γιου του Ανδρέα, ο οποίος παραμένει η αχίλλειος πτέρνα του». Βέβαια, όπως αναμενόταν- το ίδιο συμβαίνει και με τα αμερικανικά έγγραφα για την 21η Απριλίου- για ολόκληρο τον μήνα των Ιουλιανών, της ανατροπής και της κρίσης, η επικοινωνία της αμερικανικής πρεσβείας στην Αθήνα με το Στέιτ Ντιπάρτμεντ παραμένει απόρρητη...

Αν και δεν υπάρχουν επίσημα αμερικανικά έγγραφα που να το επιβεβαιώνουν, θεωρείται βέβαιο, όπως έχουν γράψει και οι «Νew Υork Τimes», ότι ο σταθμάρχης της CΙΑ στην Αθήνα από το 1962 ώς το 1968 Τζον Μόρι είχε βοηθήσει τον βασιλιά να εξαγοράσει βουλευτές της Ενώσεως Κέντρου.

Εξαγορά συνειδήσεων, πάντως, εξέταζε να κάνει η Ουάσιγκτον και μετά την αποστασία, για να εμποδίσει τη νίκη Παπανδρέου στις εκλογές του 1967. Στις 11 Φεβρουαρίου, ο Αμερικανός πρέσβης Φίλιπς Τάλμποτ απευθύνεται στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ (έγγραφο 255) και ζητά εξουσιοδότηση για να προχωρήσει σε «μυστικές πολιτικές ενέργειες» εν όψει των εκλογών, σημειώνοντας ότι σκοπός πρέπει να είναι «να περιοριστούν οι διαστάσεις της βάσης ισχύος του Ανδρέα Παπανδρέου», ενισχύοντας οικονομικά ανταγωνιστικά στοιχεία, ενώ εξέφραζε την ανησυχία του για πιθανή συνεργασία με την ΕΔΑ.

Καθώς οι φόβοι για ενδεχόμενη παπανδρεϊκή νίκη αυξάνονταν, ο διευθυντής του σταθμού της CΙΑ στην Αθήνα και διπλωματικό προσωπικό της πρεσβείας στράφηκαν στον Τάλμποτ, προτείνοντάς του την εξαγορά των εκλογών, συγκεκριμένα την «ανάληψη συγκεκαλυμμένης δράσης από μέρους της CΙΑ, που να αποσκοπεί στην ενθάρρυνση και υποστήριξη της υποψηφιότητας μετριοπαθών φιλοδυτικών στοιχείων που θα μπορούσαν να ενισχύσουν τις αντι-παπανδρεϊκές δυνάμεις, κερδίζοντας μερικούς από τους επαμφοτερίζοντες καιροσκόπους», όπως αποκαλύπτει ο Λόρενς Στερν στο μνημειώδες βιβλίο του «Το λάθος άλογο». Ο Τάλμποτ, μάλιστα, έστειλε τηλεγράφημα στην Ουάσιγκτον, προτείνοντας να εγκριθεί το ποσό των 100.000 δολαρίων για να χρησιμοποιηθούν από την υπηρεσία για τη χρηματοδότηση περίπου δώδεκα υποψηφίων σε αμφιταλαντευόμενες περιφέρειες, ώστε να μειωθεί η προβλεπόμενη κοινοβουλευτική δύναμη του Παπανδρέου!

Τελικά, ύστερα από αλλεπάλληλες συσκέψεις στην Επιτροπή για τις Μυστικές Ενέργειες του Εθνικού Συμβουλίου Ασφαλείας, ο υπουργός Εξωτερικών Ντιν Ρασκ απέρριψε το αίτημα, θεωρώντας ότι το ρίσκο ήταν μεγάλο. Η εισήγηση για μυστική επέμβαση με στόχο την εξαγορά των εκλογών δεν ήταν παρά μία ακόμη παραδοχή της χρεοκοπίας της αμερικανικής διπλωματίας σε μια κρίσιμη στιγμή.

ΠΟΙΟΣ ΠΙΣΤΕΥΕΙ ΤΟΝ ΜΗΤΣΟΤΑΚΗ;

ΟΛΟΚΛΗΡΗ Η ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΤΟΥ ΚΩΝ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗ ΣΤΑ «ΝΕΑ»

Κύριε Διευθυντά,

Δεδομένου ότι θεωρώ χρήσιμο το διάλογο για την εποχή εκείνη με οποιαδήποτε μορφή, στα μέσα ενημέρωσης, ή -το καλύτερο - στο πλαίσιο της επιστημονικής συζήτησης που γίνεται πλέον για τη δεκαετία του ΄60, ήμουν παρών καθ΄ όλη τη διάρκεια του Συμποσίου του Ιδρύματος Μητσοτάκη, επί δυόμισι ημέρες, απαντώντας σε όποιο καινούργιο στοιχείο τέθηκε- ειδικότερα όταν με αφορούσε- από όποια πλευρά και αν προερχόταν. Το ίδιο θα κάνω και για τα σημεία που με αφορούν στο έγγραφο της CΙΑ που δημοσιεύετε στο σημερινό σας πρωτοσέλιδο δημοσίευμα υπό τίτλο, «Το Ντοκουμέντο της συνωμοσίας, χέρι-χέρι Τέως Μητσοτάκης έριξαν τον Παπανδρέου», τα οποία είναι δύο: Το πρώτον, ότι ο Κόκκας συμφώνησε να πάρει θέση κατά του Γεωργίου Παπανδρέου, εφόσον ανελάμβανα τη θέση του Υπουργού Συντονισμού ή του Αντιπροέδρου. Πέραν του ότι, όπως και στο Συμπόσιο για άλλη μια φορά σαφώς διετύπωσαπαρά τη στενή φιλία μου με τον Πάνο Κόκκα, τον οποίο μέχρι τέλους ετίμησα- δεν είμαι και δεν μπορεί να θεωρούμαι υπεύθυνος για ό,τι τυχόν εκείνος έπραξε ή έγραψε, όπως δεν ήταν και αυτός υπεύθυνος για τις δικές μου πράξεις, το γεγονός παραμένει ότι το κίνητρο για τις επιλογές μου δεν ήταν η θέσις μου στην κυβέρνηση. Πανίσχυρος Υπουργός Οικονομικών ήμουν, Συντονισμού έμεινα και Αντιπρόεδρος δεν έγινα διότι δεν επεδίωξα να γίνω.

Το δεύτερο σημείο που με αφορά είναι ότι «σύμφωνα με τον Ταγματάρχη Μιχάλη Αρναούτη ή ο Βασιλεύς ή ένας εκ των εκπροσώπων του βρισκόταν σε επαφή με τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη, σε σχέση με τις μελλοντικές κυβερνητικές αλλαγές». Με το παλάτι όλη αυτή την περίοδο δεν είχα καμία απολύτως επαφή. Αν ήμουν σε επαφή δεν θα εχρειάζετο, στο αποκορύφωμα της κρίσεως, τη νύχτα προ της κρίσιμης συνάντησης Βασιλέως - Παπανδρέου, στην Κέρκυρα να μου στείλει με το βασιλικό αεροπλάνο τον Μάκη Αρναούτη, τον οποίο ούτε κατ΄ όψη εγνώριζα, να με ξυπνήσει και να μου ζητήσει την γνώμη μου.

Τον εξόρκισα τότε να μην προχωρήσει σε ρήξη τονίζοντας ότι αν το πράξει θα θέσει εις κίνδυνο, όχι μόνο τη Δημοκρατία, αλλά και το θρόνο του. Νομίζω ότι αυτό απέτρεψε την ημέρα εκείνη τη ρήξη. Εγώ πάντως επειδή ανησυχούσα, την επομένη πήρα τα δύο μικρά κορίτσια μου και πήγα με κοντομάνικο πουκάμισο στο Ελληνικό την ώρα που έφευγε το αεροπλάνο με τον Γεώργιο Παπανδρέου, να τον αποχαιρετίσω και του πρότεινα ενώπιον μαρτύρων -ο ένας ήταν ο Ανδρέας Μοθωνιός- να κάμει ριζικό ανασχηματισμό, να βγάλει από την κυβέρνηση τον Ανδρέα και εμένα, ώστε λόγω της αίσθησης που θα εδημιουργείτο να περάσει απαρατήρητη η υποχώρησή του στο θέμα του Υπουργείου Εθνικής Αμύνης.

Όσα επικαλέστηκα στο Συμπόσιο δεν τα είπα για πρώτη φορά. Όλα, με πρώτη την αγόρευσή μου στη Βουλή στις 3 Αυγούστου του 1965, τα είπα όταν οι πρωταγωνιστές ζούσαν και είχαν κάθε λόγο να με διαψεύσουν, αν κάτι δεν ήτο ακριβές. Έγινε μάλιστα και διάλογος με τις γνωστές μεταδικτατορικές συνεντεύξεις στα ΕΠΙΚΑΙΡΑ, στον οποίο μετέσχε και ο Ανδρέας Παπανδρέου.

Αυτό τον διάλογο, διάλογο ελεύθερο και δημοκρατικό, κάναμε και στο Συμπόσιο, με ευρύτατη συμμετοχή από όλες τις πλευρές. Στο τελικό πάνελ παρεκάθησαν ο Ευάγγελος Βενιζέλος και ο Νίκος Κωνσταντόπουλος, ενώ είχα διερευνήσει και την πιθανότητα συμμετοχής στο Συμπόσιο και του Ιδρύματος Ανδρέα Παπανδρέου και του Νίκου Παπανδρέου, ο οποίος δυστυχώς είπε ότι θα απουσίαζε. Επίσης επιδίωξα την συμμετοχή και άλλων παραγόντων που πρωταγωνίστησαν την εποχή εκείνη.

Στην παρουσίαση της ομιλίας μου στο Συμπόσιο επικεντρώθηκα στις δύο καθοριστικές πολιτικές πράξεις, που κατά τη γνώμη μου διαμόρφωσαν τις εξελίξεις την εποχή εκείνη. Δεν αναφέρθηκα στα γεγονότα του παρασκηνίου, που ασφαλώς υπήρξε, ήταν πλούσιο σε διάφορες φάσεις και από διάφορες πλευρές. Δεν το έκανα διότι δεν συμμετείχα στο παρασκήνιο που κατέληξε στην ανατροπή του Γεωργίου Παπανδρέου. Θα πρέπει όμως στο πλαίσιο του διαλόγου να αποτιμηθεί και αυτό ιστορικά, με ψυχραιμία, νηφαλιότητα και αντικειμενικότητα. Με τη βεβαιότητα ότι δεν θα αρνηθείτε να δημοσιεύσετε σε ανάλογο θέση τη σημερινή, σύντομο άλλωστε, απάντησή μου.

Ο ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ ΜΕ ΚΟΝΤΟΜΑΝΙΚΟ ΠΟΥΚΑΜΙΣΟ!!!

«Δεν είδα, δεν ξέρω για τη συνωμοσία»

Ο Κων. Μητσοτάκης, με επιστολή του στα «ΝΕΑ»: «Δεν συμμετείχα στο παρασκήνιο για την ανατροπή του Γ. Παπανδρέου»

ΡΕΠΟΡΤΑΖ: Γιώργος Χρ. Παπαχρήστος, ΤΑ ΝΕΑ, 12/5/2008

Σάλο προκαλεί η αποκάλυψη των «ΝΕΩΝ» ότι η συνωμοσία για την ανατροπή της δημοκρατικής κυβέρνησης του Γεωργίου Παπανδρέου το 1965 αποτελούσε μια καλά προετοιμασμένη πολιτική επιχείρηση, η οποία είχε καθοριστεί ώς τις τελευταίες της λεπτομέρειες έξι τουλάχιστον μήνες πριν από τα Ιουλιανά.

Πολιτικά στελέχη που πρωταγωνίστησαν στα γεγονότα εκείνης της περιόδου, δημοσιογράφοι, αλλά και κορυφαία στελέχη του ΠΑΣΟΚ σχολίασαν το απόρρητο τηλεγράφημα της CΙΑ στο οποίο καταγράφονται άγνωστες μέχρι τώρα πτυχές της συνωμοσίας και έκαναν λόγο «για ένα συγκλονιστικό ντοκουμέντο που φωτίζει το σκοτεινό παρασκήνιο και αποκαθιστά την ιστορική πραγματικότητα για την αποστασία, που οδήγησε στη χούντα και την εθνική τραγωδία της Κύπρου».

Από την πλευρά του, ο εκ των πρωταγωνιστών εκείνης της περιόδου Κων. Μητσοτάκης, με επιστολή του στα «ΝΕΑ», υποστηρίζει ότι «δεν είχε καμία απολύτως σχέση με το Παλάτι» και δηλώνει ότι «δεν είναι και δεν μπορεί να θεωρείται υπεύθυνος για ό,τι τυχόν έπραξε ή έγραψε» ο εκδότης της «Ελευθερίας» Παν. Κόκκας. Ισχυρίζεται επίσης ότι «το κίνητρό του για τις επιλογές του δεν ήταν η θέσις του στην κυβέρνηση» των αποστατών, διότι όπως σημειώνει «πανίσχυρος υπουργός Οικονομικών ήμουν, Συντονισμού έμεινα και Αντιπρόεδρος (της κυβέρνησης) δεν έγινα, διότι δεν επεδίωξα να γίνω».

Ο κ. Μητσοτάκης θεωρεί ότι το συγκλονιστικό- άγνωστο μέχρι σήμεραντοκουμέντο που έφεραν στη δημοσιότητα «ΤΑ ΝΕΑ» αποτελεί... συμβολή στον διάλογο για τα γεγονότα εκείνης της ταραγμένης περιόδου και παραδέχεται ό τι «ασφαλώς υπήρξε (παρασκήνιο), ήταν πλούσιο σε διάφορες φάσεις και από διάφορες πλευρές». Υποστηρίζει ωστόσο ότι ο ίδιος «δεν συμμετείχε στο παρασκήνιο που κατέληξε στην ανατροπή του Γεωργίου Παπανδρέου».

Υπενθυμίζεται σχετικά ότι το άκρως απόρρητο τηλεγράφημα της CΙΑ αναφέρει ότι ο Κ. Μητσοτάκης ήταν σε επαφή με τον τέως βασιλιά Κωνσταντίνο και με τον στενό συνεργάτη του Κ. Γλύξμπουργκ ταγματάρχη Μιχ. Αρναούτη για τη συνωμοσία, η οποία στο τηλεγράφημα αναφέρεται υπό την κομψή ορολογία «σε σχέση με μελλοντικές κυβερνητικές αλλαγές».

Το έγγραφο καταγράφει τις κινήσεις που θα γίνονταν για την ανατροπή της δημοκρατικής κυβέρνησης της χώρας, οι οποίες θα είχαν αφετηρία τις επιθέσεις της φιλοκυβερνητικής εφημερίδας «Ελευθερία» του Παν. Κόκκα. Ο τελευταίος απαιτούσε ως αντάλλαγμα να δοθεί στον Κ. Μητσοτάκη η θέση του υπουργού Συντονισμού ή αυτή του αντιπροέδρου της κυβέρνησης των αποστατών. Οι συνωμότες είχαν αποφασίσει να ανατεθεί η πρωθυπουργία στον Στ. Στεφανόπουλο, όπως και έγινε. Ως βασικός λόγος για την ανατροπή της κυβέρνησης του Γεωργίου Παπανδρέου προβαλλόταν η στροφή της κυβέρνησης σε πιο αριστερές θέσεις και ο ρόλος επ΄ αυτού του Ανδρέα Παπανδρέου.

Η δημοσιοποίηση του ντοκουμέντου, που εξακολουθεί να παραμένει «άκρως απόρρητο» στα αρχεία της CΙΑ, οφείλεται στον ιστορικό Σπ. Δράινα, ο οποίος το εντόπισε αρχειοθετημένο σε φάκελο που είχε στείλει ο αναλυτής της υπηρεσίας Ρ. Κομερ στον τότε πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών Λίντον Τζόνσον και το Εθνικό Συμβούλιο Ασφαλείας των ΗΠΑ, αναφορικά με την κατάσταση στην Ελλάδα.

ΤΟ ΜΕΓΑ ΕΡΩΤΗΜΑ ΚΑΙ ΟΙ ΑΛΗΘΕΙΕΣ ΤΟΥ «ΣΥΜΠΟΣΙΟΥ»

Β. Α. ΚΟΚΚΙΝΟΣ

Ενα επιστημονικό «συμπόσιο» μελέτης ιστορικών θεμάτων είναι χρήσιμο μόνον όταν αναδεικνύει κάποιες αλήθειες. Οταν εξαντλείται σε υποκειμενικές εκτιμήσεις, περιαυτολογίες ή ωραιολογίες, σκόπιμες διακηρύξεις, γενικούς αφορισμούς και προσπάθειες διατυπώσεως κάποιας γνώμης ή εντυπωσιασμού, δεν συμβάλλει στην ανάλυση των γεγονότων, ούτε εξυπηρετεί τον ιστορικό μελετητή.

Στο τελευταίο «συμπόσιο» του Ιδρύματος Κ. Μητσοτάκη, με θέμα «Από τον Ανένδοτο έως τη δικτατορία», ανέκυψαν ορισμένες σημαντικές αλήθειες, που δεν φωτίστηκαν επαρκώς. Και τούτο, διότι δεν δόθηκε ο λόγος στους ακροατές, μετά την ολοκλήρωση της συζητήσεως «στρογγυλής τραπέζης» μεταξύ των κκ. Ευ. Βενιζέλου, Ν. Κωνσταντοπούλου, Αλ. Λυκουρέζου, Αλέξη Παπαχελά και Γ. Μαυρογορδάτου.

Ο «συντονιστής» της συζητήσεως έκρινε ότι έπρεπε να δώσει τον λόγο αυθαιρέτως και κατ' εξαίρεση μόνον στον υιό του αειμνήστου Γ. Μαύρου, αρνήθηκε δε να ανταποκριθεί στα αιτήματα άλλων ακροατών, χωρίς καμία έστω και στοιχειώδη εξήγηση. Κατά δε την προσωπική ανάπτυξη των απόψεών του χαρακτήρισε τις πράξεις των βασιλέων Κωνσταντίνου Α' κατά τα έτη 1915 έως 1917 και Κωνσταντίνου Β' το 1965 με την άκρως ανεπίτρεπτη για επιστημονικό συνέδριο λέξη «αλητεία»! Η λέξη αυτή, που ανήκει στο λεξιλόγιο των «τριόδων», δεν είναι συγχωρητή σε ένα συνέδριο μελέτης της Ιστορίας.

Παρά ταύτα, πρώτη μεγάλη αλήθεια που ανέκυψε στο συμπόσιο αυτό είναι αυτή την οποία διετύπωσε στο τέλος της εισαγωγικής του ομιλίας ο πρόεδρος κ. Κ. Μητσοτάκης, λέγων περίπου ότι ο προδικτατορικός πολιτικός κόσμος, ενώ κατέκρινε τον νεαρό βασιλέα για τις συνταγματικές εκτροπές του, τις επιζητούσε όταν τον ωφελούσαν. Πράγματι, τέτοιες συνταγματικές εκτροπές ανεκτές από μια μερίδα ή την πλειοψηφία του ελληνικού λαού ήσαν άφθονες..

[ΤΟ ΒΗΜΑ, 11/5/2008]

ΤΑ «ΛΟΥΛΟΥΔΙΑ» ΤΗΣ ΧΟΥΝΤΑΣ ΣΤΟΝ «ΜΠΑΞΕ» ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΑΤΩΝ

Ο Κ. Μητσοτάκης απολογείται: «Καήκαμε χωρίς να σώσουμε τον τόπο»...

Την ιστορία της Αποστασίας, το καλοκαίρι του 1965, επιχείρησε να «αναθεωρήσει» ο πρώην πρωθυπουργός κ. Κ. Μητσοτάκης με το τριήμερο Συμπόσιο του Ιδρύματος «Κωνσταντίνος Κυρ. Μητσοτάκης» που ολοκληρώθηκε την περασμένη Πέμπτη. Ο κ. Μητσοτάκης επέμεινε ότι οι ενέργειές του εκείνη την εποχή ήταν επιβεβλημένες πολιτικά, υπογραμμίζοντας ότι ενήργησε με γνώμονα το συμφέρον του τόπου και τόνισε με έμφαση ότι δεν ανέτρεψε τον Γεώργιο Παπανδρέου. Χωρίς να χρησιμοποιήσει τη λέξη Αποστασία, στην εισαγωγική του ομιλία «αθώωσε» πολιτικά τον εαυτό του, επιρρίπτοντας ευθύνες σε άλλα σημαίνοντα πρόσωπα της εποχής και κυρίως στους Γεώργιο και Ανδρέα Παπανδρέου. Ειδικά για τον τελευταίο, που ήταν και ο βασικός του πολιτικός αντίπαλος επί δεκαετίες, εμφανίστηκε ιδιαίτερα επικριτικός, θεωρώντας ουσιαστικά ότι για την κρίση έφταιγε εκείνος.

Καθ' όλη τη διάρκεια του Συμποσίου ήταν εμφανής η προσπάθεια του κ. Μητσοτάκη να αποποιηθεί τις πολιτικές του ευθύνες για την πολιτική αναταραχή εκείνης της περιόδου, λέγοντας ότι δεν έφταιγε για τη σύγκρουση, δεν την ήθελε, δεν τη σχεδίασε, ούτε είχε να αποκομίσει όφελος. Υποστηρίζοντας ότι έχει λύσει τους λογαριασμούς του με την Ιστορία, απάντησε στους επί χρόνια επικριτές του περί Αποστασίας με τη φράση: «Το προσωπικό τίμημα των γεγονότων του 1965, πολιτικά, εκλογικά και ιστορικά το έχω καταβάλει. Ισως και με το παραπάνω. Δίκαια ή άδικα».

Σε ένα φιλικό περιβάλλον, έδωσε τη δική του εκδοχή για την Ιστορία. Εμφανίστηκε ως ο βέβαιος διάδοχος του Γεωργίου Παπανδρέου στην ηγεσία της Ενώσεως Κέντρου και υποστήριξε ότι δεν είχε κανένα λόγο να αποχωρήσει. Στο στόχαστρό του δεν βρέθηκε μόνον η οικογένεια Παπανδρέου, αλλά τόσο ο τότε βασιλεύς Κωνσταντίνος, όσο και τα ιστορικά στελέχη της ΕΡΕ, όπως οι Κωνσταντίνος Καραμανλής και Παναγιώτης Κανελλόπουλος.

Η εμμονή του όμως εναντίον του Ανδρέα Παπανδρέου κυριάρχησε: «Ο ίδιος ο Γεώργιος Παπανδρέου μου εξομολογήθηκε και εμένα άλλωστε, όταν βρεθήκαμε και οι δύο κρατούμενοι στο κέντρο των τεθωρακισμένων αμέσως μετά το ξέσπασμα της δικτατορίας, ότι "ο Ανδρέας τα έκανε όλα"». Σύμφωνα με την εκδοχή του, ο Γέρος της Δημοκρατίας του είπε: «Μου εζήτησε ο βασιλεύς να τον διαγράψω και θα τον διέγραφα (τον Ανδρέα)».

Σε σχέση με την υπόθεση «Ασπίδα» είπε ότι επρόκειτο για παράνομη οργάνωση, η ύπαρξη της οποίας έδωσε επιχειρήματα στο παλάτι, αλλά ταυτοχρόνως επιτέθηκε και στον τέως βασιλιά λέγοντας ότι το τραγικό λάθος του ήταν που όρκισε πρωθυπουργό τον Γεώργιο Αθανασιάδη-Νόβα, πριν ακόμα υποβάλει ο Γεώργιος Παπανδρέου την παραίτησή του. «Ο τότε βασιλέας επίσπευσε τη ρήξη, την κατέστησε αναπόφευκτη και δημιούργησε με την πράξη του αυτή ένα τραγικό αδιέξοδο» τόνισε και σε άλλο σημείο αναφέρθηκε στην απειρία του.

Σε μερικά σημεία είχε και διάθεση αυτοκριτικής, όταν σημείωσε ότι θα έπρεπε αυτός και τα άλλα στελέχη που είχαν κοινή στόχευση να κάνουν μια τελευταία προσπάθεια προς το Καστρί προκειμένου να βρεθεί μια λύση και παραδέχθηκε: «Δυστυχώς, η επιλογή μας δεν έφερε αποτέλεσμα. Αυτό ήταν το χειρότερο. Καήκαμε χωρίς να σώσουμε τον τόπο, αφού δεν αποτρέψαμε τελικά την εκτροπή». Βέβαια στην τελευταία ημέρα του συνεδρίου υπογράμμισε ότι πίεζε ως την τελευταία στιγμή τον Γεώργιο Παπανδρέου να μην προχωρήσει σε ρήξη με τον Κωνσταντίνο.

Αρνήθηκε τον σκοτεινό ρόλο των Αμερικανών στην ανατροπή του Παπανδρέου με τη φράση: «Εγώ αυτά τα βλέπω ως άλλοθι των ελλήνων πολιτικών. Οταν εμείς τα κάνουμε μούσκεμα, αναζητούμε έναν τρόπο να δικαιολογηθούμε. Και πότε μας φταίνε οι ξένοι, πότε οι χούντες οι οποίες υπήρχαν». Επίσης άνοιξε μέτωπο και με την Αριστερά, γιατί δεν συνέβαλε ενεργά για να ξεπεραστεί η κρίση και να αποτραπεί η δικτατορία...

[ΓΙΩΡΓΟΣ ΡΩΜΑΙΟΣ, ΤΟ ΒΗΜΑ, 11/5/2008]

ΣΤΟΝ "ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗ" ΓΙΑ ΤΑ ΙΟΥΛΙΑΝΑ ΤΟΥ 1965

Τα «Ιουλιανά» και το σήμερα

Η συζήτηση ανάμεσα στις αστικές και οπορτουνιστικές δυνάμεις για τα γεγονότα του Ιουλίου 1965, τα γνωστά ως «Ιουλιανά», επανήλθε. Θα βρεθεί ξανά στο προσκήνιο σε λίγο καιρό, με αφορμή την επέτειο. Και θα συνεχιστεί, όπως γίνεται εδώ και πολλά χρόνια, αν και από τα τότε γεγονότα έχουν περάσει πάνω από 4 δεκαετίες.

Γιατί, άραγε, τόσο ζωηρό ενδιαφέρον για εκείνη την περίοδο; Αρκεί, για να το εξηγήσει, η εγκαθίδρυση της 7χρονης στρατιωτικής δικτατορίας, που ως πηγή της θεωρείται το 1965; (αν και δε βρίσκεται σε αυτό η απαρχή της).

Βεβαίως, πάντα δίνεται η αφορμή για να ανακινείται διαρκώς η ίδια συζήτηση, ενώ η κάθε πλευρά εκείνης της εποχής και οι πολιτικοί της απόγονοι θεωρούν όλοι τον εαυτό τους δικαιωμένο για τις τότε βασικές επιλογές τους (κάνοντας και λίγη ...αυτοκριτική για τα επιμέρους...). Δικαιωμένοι εμφανίζονται και οι γηραιοί του οπορτουνισμού (Κύρκος, Γλέζος, Μπενάς κ.ά.)! Η αντιπαράθεση ανάμεσα στη λεγόμενη «αποστασία» του 1965, στους αντιπάλους της αστούς του «Κέντρου» και στους εκπροσώπους του οπορτουνισμού, περιστρέφεται μονίμως στα παρακάτω:

α) Ποιοι ευθύνονται για το 1965 και ποιοι όχι. Ο Κ. Μητσοτάκης, από τους τότε πρωταγωνιστές, ρίχνει τις ευθύνες κυρίως στους Παπανδρέου και οι απόγονοι των δεύτερων στον Μητσοτάκη. Με την κάθε πλευρά, αντίστοιχα, συντάσσονται τα ΜΜΕ. Τα μεν με τον Μητσοτάκη, τα δε με την «Ενωση του Κέντρου» και με το ΠΑΣΟΚ. Το σκοτάδι και το φως!! Ετσι, το σχήμα «δεξιά - αντιδεξιά» συνεχίζει να μεταφέρεται και στο παρόν, ως βασική (δήθεν) αντίθεση στην κοινωνία.

β) Η παραπάνω αντιπαράθεση συνοδεύεται βεβαίως με τις διαβεβαιώσεις όλων των πλευρών, ότι σήμερα είναι υψηλού επιπέδου η δημοκρατία «μας» και πρέπει να την προφυλάγουμε ως κόρη οφθαλμού! Και ότι κάθε πλευρά, κατά τον ισχυρισμό της, αποτελεί τον καλύτερο εγγυητή για την προαγωγή της δημοκρατίας. Κατά τους μεν, η ΝΔ και όχι το ΠΑΣΟΚ. Κατά τους δε, το ΠΑΣΟΚ και όχι η ΝΔ. Στη συζήτηση ξεπροβάλλει και μια τρίτη, που λέει ούτε η ΝΔ ούτε το ΠΑΣΟΚ, αλλά η Κεντροαριστερά...

Ετσι ο χορός καλά κρατεί, στο πλαίσιο των ενδοαστικών αντιθέσεων, δηλαδή εντός των τειχών. Από τη μια η «ιστορική δικαίωση» και σε συνάρτηση με αυτήν το πολιτικό παρόν. Τελευταία απόδειξη αυτών, η «κόντρα» των προηγούμενων ημερών ανάμεσα στον Γ. Παπανδρέου, τον Κ. Μητσοτάκη και τον Λ. Κύρκο, μετά από όσα ισχυρίστηκε ο «αρχιαποστάτης» Μητσοτάκης στις 6 Μαΐου 2008, για τη στάση του το 1965. «Αψευδείς» μάρτυρες (δηλαδή αφερέγγυοι) το ΜΕΓΚΑ, ΤΑ ΝΕΑ, ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ και λοιποί «κεντρώοι» και νυν Πασοκτζήδες, που είναι κατά των «αποστατών»!.. Εξίσου ...φερέγγυοι με αυτούς η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ και άλλοι, που είναι με τον Μητσοτάκη... [Του Μάκη ΜΑΪΛΗ, Ριζοσπάστης, 11/5/2008]

ΠΑΡΟΜΟΙΑ ΘΕΜΑΤΑ

15/7/2007

-- Η πολιτική κρίση του Ιούλη 1965

17/7/2005

-- ΓΙΑ ΤΑ «ΙΟΥΛΙΑΝΑ»

13/7/2003

-- Γεγονότα που σημάδεψαν τη νεότερη ιστορία

16/7/2000

-- Ιούλης 1965

6/2/2000

-- Αιτίες επιβολής