«ΑΓΟΡΑΙΟΙ» ΜΥΘΟΙ

Είναι μάλλον για γέλια οι βαθυστόχαστοι επικήδειοι για το τέλος της αγοράς και την ανάσταση του κεϊνσιανισμού. Ιδίως στην Ελλάδα, όπου ποτέ δεν αφέθηκαν οι δυνάμεις της αγοράς ελεύθερες και όπου ίσχυσαν -σε βαλκανική μετάλλαξη- χωρίς διακοπή οι συνταγές του Κέινς.Διότι τι άλλο από μεταλλαγμένος κεϊνσιανισμός είναι η επί 35 χρόνια ελλειμματική διαχείριση του κρατικού Προϋπολογισμού. Ο Κέινς προέβλεψε ότι κάθε τόσο η ελεύθερη αγορά θα περνάει κρίσεις, που, όταν συμβαίνουν, θα πρέπει να αντιμετωπίζονται με κρατικές ενέσεις. Δεν φαντάστηκε όμως μια οικονομία, όπως η δική μας, εξαρτημένη από συνεχείς ενέσεις. Αντίθετα, φαντάστηκε πλεονάσματα σε καλές εποχές που θα στήριζαν τα ελλείμματα στις κακές.

Η ελληνική πραγματικότητα είναι ότι έχουν συσσωρευτεί παντού τόσα ελλείμματα (κράτος, κρατικές επιχειρήσεις, ασφαλιστικό σύστημα), που θα είναι εξαιρετικά δυσχερής, αν όχι αδύνατη, η αποτελεσματική κρατική παρέμβαση –αν και όταν χρειαστεί– για ενίσχυση της απασχόλησης και της ζήτησης. Στις χώρες με χρηστή οικονομική διαχείριση τα πράγματα είναι διαφορετικά. Εκεί, στο μέτρο που η αγορά αντιμετωπίζει προβλήματα, η κρατική παρέμβαση είναι εφικτή και με φειδώ επιθυμητή.

Η χωρίς υπερβολικά κρατικά εμπόδια λειτουργία των αγορών –με όλες τις ατέλειές τους, με όλες τις ανισότητες που προκαλούν– παραμένει το καλύτερο εργαλείο για την ανάπτυξη της οικονομίας και την ευημερία των λαών. Ο οικονομικός θρίαμβος της Κίνας και της Ινδίας και πολλών άλλων χωρών οφείλεται στην αναγνώριση αυτής της αλήθειας και την ταυτόχρονη εγκατάλειψη των αριστερών ιδεολογικών μύθων.

Συναφής είναι η περίφημη ρήση του κομμουνιστή Κινέζου ηγέτη Ντενγκ Χσιάο Πινγκ: «Ασπρη γάτα, μαύρη γάτα, μου είναι αδιάφορο. Αρκεί να πιάνει ποντίκια». Οπως σωστά προέβλεψε ο Κέινς, οι αγορές δεν μπορούν πάντοτε να τα κάνουν όλα σωστά. Κάθε τόσο παρουσιάζονται προβλήματα. Σε αυτές τις περιπτώσεις η κοινή λογική υποδεικνύει ότι πρέπει να λαμβάνονται κατά το δυνατόν περιορισμένα διορθωτικά μέτρα που θα αποκαταστήσουν την ομαλότητα. Ομως τα διορθωτικά μέτρα και οι παρεμβάσεις προϋποθέτουν την ύπαρξη αποθεμάτων που θα έχουν δημιουργηθεί στις καλές εποχές. Χωρίς αποθέματα, με τι θα κάνεις την παρέμβαση;

Ο κ. Στ. Μάνος είναι πρώην βουλευτής και υπουργός επί σειρά ετών

[Του ΣΤΕΦΑΝΟΥ ΜΑΝΟΥ, Ελεύθερος Τύπος, 4/5/2008]

«ΣΤΡΙΒΕΙΝ… ΔΙΑ ΤΟΥ ΚΕΙΝΣ»

Αν και μηχανικός, στις μεταπτυχιακές μου σπουδές είχα την ευκαιρία να μελετήσω τη θεωρία του Κέινς και τα αποτελέσματα της εφαρμογής της στις δυτικές οικονομίες στο μεγαλύτερο μέρος του 20ού αιώνα. Ως πολιτικός είχα όμως τη μοναδική ευκαιρία να έρθω σε επαφή με το διεθνές και ευρωπαϊκό σύστημα και να κατανοήσω τη σημερινή λειτουργία οργανισμών, όπως το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και η Παγκόσμια Τράπεζα, των οποίων αρχιτέκτων υπήρξε ο Κέινς.

Στην εποχή μας όλες οι κεϊνσιανικές λογικές έχουν ενσωματωθεί στην πολιτική των μεγάλων οικονομικών συνόλων. Διαχρονικά όμως ηγέτες και πολιτικοί ερμηνεύουν και χρησιμοποιούν τον Κέινς κατά την εκτίμησή τους. Τις περισσότερες φορές δημαγωγικά. Ο Νίξον δήλωσε κεϊνσιανιστής! Η κυβέρνηση Μπους επιδοτεί σήμερα τις τράπεζες με δισ. δολάρια που παίρνει από τους φορολογούμενους πολίτες τους οποίους οι τράπεζες αυτές εξαπάτησαν. Αν αυτό θεωρείται κεϊνσιανισμός… σίγουρα θα τρίζουν τα κόκαλα του Κέινς.

Στην Ευρωπαϊκή Ενωση η λογική της αντικυκλικής πολιτικής μέσω των δημοσιονομικών ελλειμμάτων γίνεται αποδεκτή. Το ίδιο ισχύει και με τη λογική του ρυθμιστικού πλαισίου, που θεσπίζει τους κανόνες λειτουργίας των αγορών, την προστασία του καταναλωτή και του περιβάλλοντος, τη δημόσια υγεία και τις εργασιακές σχέσεις, ενώ υπάρχει ισχυρή δημοσιονομική παρέμβαση των ΚΠΣ με στόχο την κοινωνική συνοχή. Βεβαίως, είναι σαφές ότι απαιτούνται πλέον ένα διεθνές ρυθμιστικό πλαίσιο, συντονισμός πέρα από τη Ε.Ε. για τις παγκόσμιες αγορές και η θέσπιση των ελαχίστων εργασιακών δικαιωμάτων διεθνώς και όχι απλώς κανόνες που αφορούν το ελεύθερο εμπόριο.

Χρειάζεται αναδιάρθρωση των διεθνών οργανισμών και δημοκρατική νομιμοποίηση των αποφάσεών τους. Απαιτείται, επίσης, ένταξη στους G7 και στους G8 της Κίνας. Οσον αφορά τη δημοσιονομική παρέμβαση σε παγκόσμιο επίπεδο, η ιδέα για το φόρο Tobin, δηλαδή ενός πολύ μικρού φόρου στις διεθνείς συναλλαγές υπέρ των πολύ φτωχών, θα μπορούσε να επανέλθει στη διεθνή ατζέντα. Σε εθνικό επίπεδο, τώρα, θα πρέπει να είμαστε ιδιαίτερα προσεκτικοί. Η Ελλάδα δεν έχει πρόβλημα ενεργού ζήτησης, ενώ έχει σοβαρότατο πρόβλημα χρέους κι εξαγωγών (τελευταίοι στην Ευρώπη) και συνεχή πτώση της ανταγωνιστικότητας. Εχει ασθενική παραγωγική βάση και αδυναμία δίκαιης αναδιανομής του παραγόμενου πλούτου.Θα κάνω λοιπόν ένα απλό σχολιασμό των λεγομένων του Κέινς:

• - Οταν έλεγε ότι το κράτος μπορεί να πληρώνει εργαζομένους να σκάβουν τρύπες του γκολφ και να τις βουλώνουν ενισχύοντας την ενεργό ζήτηση, δεν εννοούσε βέβαια τη συστηματική χρηματοδότηση κρατικοδίαιτων του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα για να κάνουν «...τρύπες στο νερό...».
• - Οταν έλεγε ότι οι δημόσιες δαπάνες μπορούν να ξεπερνάνε σε δεδομένη στιγμή τα δημόσια έσοδα εφόσον ενισχύουν την ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ και την ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ, δεν εννοούσε ότι οι χρεοκοπημένες οικονομίες θα κάνουν την αδυναμία τους και την κατάντια τους επιχείρημα.
• - Τέλος, όταν υπέθετε ότι η εφαρμογή των απόψεών του προϋπέθετε την καλύτερη δυνατή λειτουργία των αγορών και ιδιαίτερα της αγοράς εργασίας, έπρεπε να φανταστεί ότι αυτοί που ξορκίζουν τις αγορές ή τις θεωρούν ιστορικό ατύχημα ή αναγκαίο κακό δεν θα αποδέχονταν ποτέ τη ρύθμιση και τη μεταρρύθμιση ως πολιτικό στόχο.

Στην εποχή μας όλες οι κεϊνσιανές λογικές έχουν ενσωματωθεί και προσαρμόζονται στην ευρωπαϊκή και εθνική πραγματικότητα. Αυτό που δεν έχει ενσωματωθεί είναι το «στρίβειν… διά του Κέινς», το οποίο έρχεται και επανέρχεται δυστυχώς σε περιόδους κρίσης.

Η κυρία Α. Διαμαντοπούλου είναι βουλευτής του ΠΑΣΟΚ

[Της ΑΝΝΑΣ ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ, Ελεύθερος Τύπος, 4/5/2008]

ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΦΟΡΙΑΣ

Με τις έντονες συζητή-σεις που γίνονται σε παγκόσμιο επίπεδο μετά τη χρηματοοικονομική κρίση στις ΗΠΑ, θα μπορούσε να πει κανείς ότι, παραφράζοντας τον Μαρξ, το φάντασμα του Κέινς πλανάται πάνω από τον κόσμο. Η κρίση αυτή, που ξεκίνησε από τις ΗΠΑ και θεωρείται η μεγαλύτερη μετά την κρίση του 1929, έχει αρχίσει να έχει σημαντικές παρενέργειες σε όλο τον κόσμο. Οι αβεβαιότητες είναι μεγάλες. Ακόμη και οι ίδιες οι τράπεζες δεν γνωρίζουν την έκταση των προβλημάτων τους. Το πρόβλημα δεν είναι απλώς θέμα ρευστότητας. Είναι πολύ βαθύτερο. Το ερώτημα είναι γιατί να συμβεί αυτή η κρίση. Ολοι σχεδόν θεωρούν ότι η κρίση αυτή οφείλεται, σε μεγάλο βαθμό, στην αδυναμία των ρυθμιστικών πλαισίων και την απουσία έγκαιρων παρεμβάσεων.

Η βασική αντίληψη των ιθυνόντων ήταν ότι οι αγορές λειτουργούν αποτελεσματικά και ότι, σε τελευταία ανάλυση, οι ίδιοι οι φορείς της αγοράς αυτορρυθμίζονται και δεν χρειάζεται η κρατική παρέμβαση.

Η ευφορία που κυριάρχησε τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια έκανε πολλούς να ξεχάσουν τα διδάγματα του παρελθόντος και το βασικό μάθημα που μας δίδαξε ο Kέινς.

Οτι, δηλαδή, η ανεξέλεγκτη λειτουργία των αγορών μπορεί πολύ συχνά να οδηγήσει σε καταστροφικά αποτελέσματα. Ο Kέινς επομένως δεν επανέρχεται με την απλή συνταγή των δεκαετιών του 1950 και του 1960 για επεκτατική δημοσιονομική πολιτική, αν και αυτό προτείνεται για τις ΗΠΑ και όχι μόνο, όσο για το ότι οι αγορές λειτουργούν αποτελεσματικά μόνο όταν το πλαίσιο στο οποίο δρουν είναι σαφές, με αυστηρούς κανόνες και μηχανισμούς εφαρμογής τους. Ο ρόλος του κράτους αλλάζει, όπως αλλάζουν και οι οικονομικές συνθήκες.

Αυτό όμως πολύ απέχει από το να διακηρύσσεται ότι πρέπει να μειωθεί ο ρόλος του κράτους. Η Ιστορία συχνά εκδικείται αυτούς που την αγνοούν. Το κακό όμως είναι ότι το κόστος το πληρώνουν συνήθως άλλοι, και μάλιστα εκείνοι που δεν φταίνε. Ας ελπίσουμε ότι έγκαιρα οι ιθύνοντες θα λάβουν τα μέτρα τους, για να μπορέσουμε να ξεπεράσουμε την κρίση με το λιγότερο δυνατό κόστος.

Ο κ. Β. Ράπανος είναι καθηγητής στο Τμήμα Οικονομικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Αθηνών

[[Του ΒΑΣΙΛΗ Θ. ΡΑΠΑΝΟΥ, Ελεύθερος Τύπος, 4/5/2008]

ΥΠΑΡΧΕΙ ΑΡΙΣΤΕΡΟΣ ΚΑΙ ΔΕΞΙΟΣ ΛΑΪΚΙΣΜΟΣ

Πολλοί είναι οι χαρακτηρισμοί που έχουν αποδοθεί στον κ. Λαλιώτη. Πνευματικό τέκνο του Ανδρέα Παπανδρέου, χρυσό παιδί και μέλλον του ΠΑΣΟΚ, επιδέξιος μάγειρας μεγάλων εκλογικών νικών και όψιμα… ποιητής.

Πώς άλλως παρά ποιητικό θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί το πρόσφατο μανιφέστο του πάλαι ποτέ ισχυρού της Χαριλάου Τρικούπη περί «αφελών πιστών του νεοφιλελευθερισμού της Δεξιάς και του σοσιαλ-φιλελευθερισμού της “συνθηκολογημένης” Σοσιαλδημοκρατίας που πίστεψαν και θεοποίησαν την ελεύθερη αγορά» και «τώρα έντρομοι και γονυπετείς προσκυνούν το κράτος και ζητούν την εγγύησή του και την παρέμβασή του για να σωθούν οι αγορές»… Αληθινά ποιητικό! Και συνεχίζει ο κ. Λαλιώτης: «Ολοι πια ανακαλύπτουν, έστω και καθυστερημένα, τη σοφία και την οξυδέρκεια του Μαρξ, του Κέινς και άλλων επιφανών οικονομολόγων. Με την ολική επαναφορά τους στο προσκήνιο παίρνουν μια μορφή εκδίκησης από το κατεστημένο και για 30 χρόνια κυρίαρχο, σε πολλές εκδοχές, ρεύμα του νεοφιλελευθερισμού». Εμπνευσμένο και επαναστατικό! Διόλου όμως αληθινό και κυρίως βαθιά λαϊκιστικό.

Είναι αναμφίβολα εξαιρετικά ενδιαφέρον το γεγονός ότι στις πολιτικές προτάσεις του επιφανούς Βρετανού οικονομολόγου Τζον Μέιναρντ Κέινς επιχειρεί την ιδεολογική της ανανέωση η ελληνική Κεντροαριστερά. Κι αυτό διότι ο Κέινς ούτε κρατιστής υπήρξε ούτε ασφαλώς και υπέρμαχος των κρατικών μονοπωλίων.

Τι σχέση μπορεί να έχει συνεπώς η θεωρία του Κέινς με το μανιφέστο Λαλιώτη και την ελληνική Αριστερά; Καμία απολύτως. Δεν είναι ωστόσο η πρώτη φορά που ο άκρατος λαϊκισμός -αποκύημα της ιδεολογικής κυριαρχίας της σταλινικής Αριστεράς μετεμφυλιακά-, ελλείψει ιδεολογίας και ξεκάθαρης προοπτικής, μετέρχεται ψεύδη και ανακρίβειες προκειμένου να αποκτήσει ευειδές περιτύλιγμα και να πουλήσει για χρυσό τον άνθρακα που κυοφορεί. Βέβαια, δεν είναι και η πρώτη φορά που ο κ. Λαλιώτης ανακαλύπτει στις παρερμηνευμένες θεωρίες του Κέινς τη χρυσή συνταγή για υπέρογκες δημόσιες δαπάνες και αιώνια ελλείμματα. Τα αποτελέσματα αυτής της πολιτικής που εφαρμόσθηκε στη χώρα κατά τη δεκαετία του ’80 τα γνωρίσαμε και τα βιώνουμε μέχρι σήμερα.

Ο νεοφιλελευθερισμός για τους σοσιαλιστές είναι λίγο σαν τον Βελζεβούλ. Φταίει για όλα τα δεινά, άσχετα αν όλα τα στοιχεία καταδεικνύουν ότι στην Ελλάδα τουλάχιστον ουδέποτε τον ζήσαμε. Και εξηγούμαι. Τι σημαίνει νεοφιλελευθερισμός; Λιγότεροι φόροι, λιγότερες δημόσιες δαπάνες, λιγότερο κράτος. Για τους φόρους, νομίζω, γνωρίζουμε όλοι αρκετά. Την ίδια στιγμή, αναφορικά με το κράτος κανένα στοιχείο δεν καταδεικνύει μείωσή του. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με την Eurostat, στην Ευρώπη των 25 τα εθνικά κράτη αποσπούσαν το 2000 το 45,7% του ΑΕΠ και το 2006 το 45,3%, το μισό σχεδόν εισόδημα του Ευρωπαίου πολίτη.

Κράτησα για το τέλος το ζήτημα του κοινωνικού κράτους. Εχω επαναλάβει πολλές φορές στο παρελθόν ότι στην Ελλάδα όσο πιο γενναιόδωρος είναι κάποιος με τα λεφτά των άλλων τόσο πιο αριστερός είναι. Στραγγίζεις την Ιερή Αγελάδα του Προϋπολογισμού; Είσαι αριστερός. Ζητάς έλεγχο της αποτελεσματικότητας των δαπανών; Είσαι κοινωνικά ανάλγητος.

Στην πραγματικότητα, όμως, η Ελλάδα βρίσκεται σε κοινωνικές δαπάνες πολύ κοντά στον κοινοτικό μέσο όρο, στο 27% του ΑΕΠ. Με αυξητική μάλιστα δυναμική από το 1996 και εντεύθεν, οπότε οι «σοσιαλ- φιλελεύθεροι» μειοδότες σύντροφοι του κ. Λαλιώτη ανέλαβαν την εξουσία! Είναι αυτό ωστόσο αρκετό; Για τον «ιδεατό κόσμο» που όλοι φανταζόμαστε, προφανώς όχι. Για τον υπαρκτό, όμως, οι αριθμοί δεν είναι κακοί.

Ας μη γελιόμαστε. Η λύση στην όποια οικονομική κρίση δεν είναι ασφαλώς περισσότερο κράτος. Είναι λιγότερο κράτος. Λιγότερες κρατικές δαπάνες. Περισσότερος έλεγχος της
αποτελεσματικότητας των κοινωνικών δαπανών. Μικρότερος γραφειοκρατικός μηχανισμός για συντήρηση. Εχω δε κατ’ εξακολούθηση τονίσει την ανάγκη αντιμετώπισης επιτέλους του δυσθεώρητου δημόσιου χρέους της χώρας που βάζει φρένο στην πραγματική ανάπτυξη και στερεί από το μέσο Ελληνα πολίτη 25.000€ περίπου ετησίως.

Πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι ο λαϊκισμός -αριστερός αλλά και δεξιός, με γραβάτα και με ζιβάγκο, με λιμουζίνα και με μηχανάκι -έχει καταφέρει στην Ελλάδα ένα μεγάλο επίτευγμα. Εχει καταφέρει για άλλη μια φορά να συζητάμε σε λάθος κατεύθυνση και για το λάθος πρόβλημα.

Είναι ο γνωστός νεοελληνικός ανορθολογισμός. Στο ΠΑΣΟΚ τα στελέχη του διαγκωνίζονται σε αριστεροφροσύνη και το ίδιο παραμένει ενωμένο, όχι με όρους κοινής συνισταμένης προτάσεων των στελεχών του για το μέλλον της χώρας, αλλά με μοναδικό στόχο την επανακατάληψη της εξουσίας και συνεπώς του κράτους. Από την πλευρά τους τα λεγόμενα μικρά κόμματα χωρίς ξεκάθαρες θέσεις επιδίδονται σε μηδενιστικούς μονόλογους. Ακόμη και το ΚΚΕ -πάλαι ποτέ διεθνιστικής κουλτούρας- επιχειρεί να αλιεύσει ψήφους στη μικρή αλλά υπαρκτή ακροδεξιά δεξαμενή. Και τα δύο κόμματα άλλωστε -ΛΑΟΣ και ΚΚΕ- τον ίδιο τρόπο σκέψης μοιράζονται, εξίσου φοβικά, απλοποιητικά και συνωμοσιολογικά ερμηνεύουν την πραγματικότητα.

Στην οικονομική δυστοκία των καιρών μόνο η κεντροδεξιά ιδεολογία μπορεί να καταθέσει βιώσιμες λύσεις. Αρκεί να κωφεύσει στις Σειρήνες του λαϊκισμού, έστω κι αν αυτές ακούγονται μέσα από τα ίδια της τα Τείχη. Αρκεί να μείνει πιστή στο σκληρό της πυρήνα για «μικρότερο - ποιοτικότερο - αποτελεσματικότερο κράτος», έστω κι αν η σύγκρουση με το κατεστημένο θα είναι ηχηρή και δύσκολη.

[Αρθρο του ΠΕΤΡΟΥ ΤΑΤΟΥΛΗ, Ελεύθερος Τύπος, 4/5/2008]

ΤΙ (ΚΑΙ ΠΟΣΟ) ΚΡΑΤΟΣ ΧΡΕΙΑΖΟΜΑΣΤΕ

Διαρκές -ούτως ή άλλως- το «μπρα ντε φερ» ανάμεσα στο κράτος και την αγορά, εσχάτως διεξάγεται με φόντο τα άπαντα του Τζον Μέιναρντ Κέινς. Φιλελεύθεροι και κρατιστές, υποστηρικτές του κοινωνικού κράτους και θιασώτες των αυτοματισμών της αγοράς, διασταυρώνουν τα ξίφη τους πάνω από τις παρακαταθήκες του μεγαλύτερου ίσως οικονομολόγου του προηγούμενου αιώνα, αναζητώντας απαντήσεις στα διλήμματα που θέτει η πρώτη σοβαρή κρίση της παγκοσμιοποίησης. Τι σημαίνει, όμως, αυτή η παράδοξη επιστροφή του Κέινς στον πλανήτη της πολιτικής; Υποδηλώνει, άραγε, μια τάση παλινόρθωσης του κρατισμού; Υποκρύπτει την ανάγκη ενός μονεταρισμού με… ανθρώπινο πρόσωπο; Ή, μήπως, εκφράζει και τα δύο; «Κληρονόμοι», άλλωστε, του κεϊνσιανισμού δηλώνουν πλέον άπαντες…

Ο Τζον Μέιναρντ Κέινς, ο οικονομολόγος με τη μεγαλύτερη επιρροή στην άσκηση οικονομικής πολιτικής στον κόσμο, έχει μείνει γνωστός στην ιστορία των αποφθεγμάτων για το «μακροπρόθεσμα, όλοι θα ’χουμε πεθάνει». (Αποστομώνοντας έτσι τους ομότεχνούς του, αλλά και τους πολιτικούς και τους κάθε είδους αναλυτές που –διαψευδόμενοι στην πράξη– σπεύδουν να προβλέψουν ότι «μακροπρόθεσμα» θα δικαιωθούν.)

Ο ίδιος όμως Κέινς έχει πει και το άλλο: «Οταν οι συνθήκες αλλάζουν, αλλάζω κι εγώ την άποψή μου. Εσείς, αγαπητέ, τι κάνετε;». Με αυτήν τη γαλήνιας αυτοπεποίθησης αποστροφή ο Κέινς ουσιαστικά άδειασε προκαταβολικά τους τόσους και τόσους «πιστούς» του, που αναζητούσαν στον κεϊνσιανισμό –όπως άλλοι στη μαρξιστική βουλγκάτα, άλλοι πάλι στο μονεταρισμό ή στο νεοφιλελευθερισμό (που διαφορετικό νόημα έχει στο χωριό του, διαφορετικό έχει προσλάβει στα δικά μας τα χώματα…)– την επανάπαυση σ’ ένα καθησυχαστικό και απόλυτο «πιστεύω».

Γιατί, κατά περίεργη ειρωνεία της ιστορίας των ιδεών, οι απόψεις του πρωτεϊκά μεταβαλλόμενου θεωρητικού του Κέμπριτζ, του μαγευτικού στην επιχειρηματολογία του διανοητή του Bloomsbury Circle, του μακροοικονομολόγου (προ της ώρας του όρου…) που τίποτε δεν χαιρόταν τόσο όσο το να μεγαλώνει στο χρηματιστήριο το endowment του King’s College «του», έφτασαν να λειτουργούν ως ευαγγέλιο μιας πεισματικής οικονομικής ορθοδοξίας.

Και αν στα μεταπολεμικά χρόνια από τον κεϊνσιανισμό προέκυψαν η γενναιοδωρία του κοινωνικού κράτους, η τροπή της οικονομικής πολιτικής στην ανάπτυξη, ο κινητήριος ρόλος της κρατικής παρέμβασης και των δημοσιονομικών ελλειμμάτων (σε περιόδους ύφεσης, βαθιάς μάλιστα ύφεσης: βολικά λησμονήθηκε αυτό εν συνεχεία), σήμερα ο Κέινς επιχειρείται να «αξιοποιηθεί» για μια παλινόρθωση του κρατισμού. Που τόσο απογοήτευσε, τόσο ηττήθηκε. Μια παλινόρθωση με αφορμή τη –σημαντική, πράγματι– κρίση της χρηματοπιστωτικής φούσκας όπως χτίστηκε γύρω από τα φθηνά στεγαστικά δάνεια, την τιτλοποίηση απαιτήσεων, την ενέργεια και τα τρόφιμα.

Θα άξιζε να μας έλεγε ο Κέινς, ο οποίος επιχειρείται τώρα να στρατολογηθεί ως νέος Μωυσής που κατεβαίνει με χαραγμένες στις πέτρινες πινακίδες τις εντολές, τι πιστεύει για την άκρα κακομεταχείριση του κεϊνσιανισμού. H χειρότερη φάση της κακομεταχείρισης αυτής μάλλον τώρα αρχίζει…Ενώ όλοι σπεύδουν να επικαλεστούν τις εντολές, που είναι, λέει, γραμμένες στις πέτρινες πινακίδες, χωρίς -φυσικά!- να τις διαβάσουν. Γιατί στις εντολές που φέρνει από το Μεσοπόλεμο και τη Μεγάλη Υφεση ο Κέινς-Μωυσής πουθενά δεν λέει ότι η παρέμβαση στην οικονομία προϋποθέτει (ή οδηγεί σε) νομενκλατουρίστικο κρατισμό, ούτε ότι παρέμβαση σημαίνει να φορτώνεται το σύνολο τις ζημιές (μόνο τις ζημιές, δε…) του χρηματοπιστωτικού τομέα ούτε ότι η επιστροφή σε δημοσιονομική χαλαρότητα (μετά την προϊστορία των δεκαετιών του ’70 και του ’80) θα μπορούσε να εξυγιάνει την παγκόσμια οικονομία.

Το κυριότερο: τίποτε από τα παραπάνω δεν αρκεί, δεν επιτρέπεται να νομιμοποιήσει την επανάληψη του ακραία κακέκτυπου μοντέλου που εφαρμόστηκε στη γλυκύτατη χώρα μας εν ονόματι του καημένου του Κέινς. Οπου αντί για κρατισμό, π.χ., είχαμε παρεοκρατία και κομματική διαχείριση: σας θυμίζει κάτι; Οτι αντί για κρατική παρέμβαση είχαμε «δώσ’ τα όλα και βλέπουμε»: μήπως κι αυτό θυμίζει κάτι;

[Του ΑΝΤΩΝΗ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΙΔΗ, Ελεύθερος Τύπος, 4/5/2008]

Η ΕΥΡΩΠΗ ΧΩΡΙΣ ΣΟΣΙΑΛΙΣΤΕΣ!

Η Ευρώπη χωρίς σοσιαλιστές

Γράφει ο Γιώργος Δελαστίκ

Η αποκαρδιωτική συμμετοχή στις εκδηλώσεις για την Πρωτομαγιά στις ευρωπαϊκές χώρες, γεγονός που έχει γίνει κανόνας τις τελευταίες δεκαετίες, οδηγεί σε μελαγχολικές σκέψεις και προβληματισμό τόσο για την πολιτική απήχηση του εργατικού κινήματος όσο και κυρίως για την απήχηση και επιρροή των κομμάτων που ιστορικά διεκδικούν την εκπροσώπησή του σε πολιτικό επίπεδο - των κομμουνιστικών και των σοσιαλιστικών. Και αν τα πρώτα δεν έχουν συνέλθει από την πολιτική περιθωριοποίηση στην οποία τα έριξε η κατάρρευση της Σοβιετικής Ενωσης και του «υπαρκτού σοσιαλισμού» (με τη χώρα μας να αποτελεί τη μοναδική εξαίρεση σε πανευρωπαϊκό επίπεδο), ένα ένα παραδίνονται ιδεολογικά και πολιτικά και τα σοσιαλιστικά κόμματα της Ευρώπης. Το Γαλλικό Σοσιαλιστικό Κόμμα ήταν το τελευταίο που είχε απομείνει, υπερασπιζόμενο μόνο στις διακηρύξεις, όχι στην κυβερνητική πολιτική, κάποιες αριστερές ιδέες. Την περασμένη εβδομάδα τις εγκατέλειψε κι αυτό, σηματοδοτώντας έτσι την ολοκλήρωση της ιδεολογικής και πολιτικής υποταγής του ευρωπαϊκού σοσιαλισμού στον καπιταλισμό και στην αγορά.

Μόλις πέντε φορές στη διάρκεια ενός αιώνα -το 1905, το 1946, το 1969, το 1990 και φέτος- άλλαξαν οι Γάλλοι σοσιαλιστές τις θεμελιώδεις αρχές του προγράμματός τους, επανακαθορίζοντας τη φυσιογνωμία του κόμματός τους.

Εχοντας είκοσι ολόκληρα χρόνια να κερδίσουν προεδρικές εκλογές (από το 1988 που επανεξελέγη ο Φρανσουά Μιτεράν), οι Γάλλοι σοσιαλιστές αποφάσισαν να κάνουν μια ριζική στροφή προς το Κέντρο, μήπως και δουν καλύτερες μέρες στην εξουσία, εγκαταλείποντας ολοκληρωτικά τις αρχές τους.

«Το Σοσιαλιστικό Κόμμα είναι ένα κόμμα ρεφορμιστικό, μεταρρυθμιστικό», διακηρύσσουν σήμερα στη νέα «Διακήρυξη Αρχών» που δημοσιοποίησαν. «Οι σοσιαλιστές είναι οπαδοί μιας κοινωνικής και οικολογικής οικονομίας της αγοράς, μιας οικονομίας της αγοράς ρυθμιζόμενης από τη δημόσια ισχύ, καθώς και από τους κοινωνικούς εταίρους. Το σύστημα που θέλουν οι σοσιαλιστές είναι μια μεικτή οικονομία, που συνδυάζει έναν δυναμικό ιδιωτικό τομέα, ποιοτικές δημόσιες υπηρεσίες, έναν τρίτο τομέα κοινωνικής οικονομίας», προσδιορίζει το άρθρο 6 (από τα 21) της «Διακήρυξης Αρχών».

Πολύ μακρύς ο δρόμος που άφησαν πίσω τους! Ακόμη και στην ανάλογη διακήρυξη του 1990 τόνιζαν ότι «το Σοσιαλιστικό Κόμμα θέτει τον ρεφορμισμό στην υπηρεσία των επαναστατικών προσδοκιών» και υπογράμμιζαν ότι «η αποτυχία των γραφειοκρατικών κοινωνιών δεν κάνει τους σοσιαλιστές να ξεχνούν ότι ο καπιταλισμός προκαλεί τις ανισότητες».

Πολύ πιο καθαρή ήταν η γλώσσα στο αμέσως προηγούμενο πρόγραμμα, εκείνο του 1969: «Επειδή είναι συνεπείς δημοκράτες, οι σοσιαλιστές εκτιμούν ότι δεν μπορεί να υπάρξει πραγματική δημοκρατία στην καπιταλιστική κοινωνία. Υπ αυτό το πνεύμα το Σοσιαλιστικό Κόμμα είναι επαναστατικό. Ο σοσιαλισμός θέτει ως στόχο το κοινό καλό και όχι το ιδιωτικό κέρδος... Στόχος του δεν είναι να νοικοκυρέψει ένα σύστημα, αλλά να το αντικαταστήσει με ένα άλλο».

Ακόμη ένα βήμα πιο πίσω, στη διακήρυξη του 1946: «Το Σοσιαλιστικό Κόμμα είναι ένα κόμμα ουσιωδώς επαναστατικό. Εχει στόχο να υλοποιήσει την αντικατάσταση του καθεστώτος της καπιταλιστικής ιδιοκτησίας με ένα καθεστώς όπου ο φυσικός πλούτος, όπως και τα μέσα παραγωγής και ανταλλαγής θα γίνουν ιδιοκτησία της κοινότητας και ως εκ τούτου οι τάξεις θα καταργηθούν».

Τελευταίο βήμα ή μάλλον άλμα στην πρώτη διακήρυξη αρχών, εκείνη του 1905: «Το Σοσιαλιστικό Κόμμα είναι ταξικό κόμμα που έχει στόχο την κοινωνικοποίηση των μέσων παραγωγής και ανταλλαγής, δηλαδή τον μετασχηματισμό της καπιταλιστικής κοινωνίας σε μια κοινωνία κολεκτιβιστική ή κομμουνιστική, και έχει ως μέσο την οικονομική και πολιτική οργάνωση του προλεταριάτου». Τίποτα δεν απέμεινε όρθιο σε αυτή την πορεία μετάλλαξης...

ΡΗΞΗ ΜΕ ΤΗΝ ΑΡΙΣΤΕΡΑ
Εγκατέλειψαν όλοι τις αρχές τους

Οι Γερμανοί σοσιαλδημοκράτες ήταν οι πρώτοι που εγκατέλειψαν το μαρξιστικό πρόγραμμά τους και το έκαναν το 1959. Οι Αγγλοι Εργατικοί μόλις το 1994 κατάργησαν την περίφημη «Παράγραφο ΙV» του προγράμματος του 1918, που όριζε ότι στόχος του κόμματος ήταν «να εγγυηθεί στους χειρώνακτες εργάτες ή στους διανοούμενους όλους τους καρπούς της εργασίας τους χάρη στη συλλογική ιδιοκτησία των μέσων παραγωγής και χάρη στον έλεγχο από τον λαό όλων των τομέων της βιομηχανίας και των υπηρεσιών». Οι Γάλλοι σοσιαλιστές ήταν οι τελευταίοι που αποκήρυξαν το αριστερό παρελθόν του κόμματός τους και φραστικά, σε επίπεδο διακηρύξεων. [ΕΘΝΟΣ, 2/5/2008]

ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΤΟΥ ΘΟΔΩΡΗ ΜΑΚΡΗ

Καλό μήνα, σύντροφοι!

Τον πιάσαμε για τα καλά τον... Μάη!