Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Μαραβέγιας Ναπολέων. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Μαραβέγιας Ναπολέων. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Δευτέρα 20 Σεπτεμβρίου 2010

Η εκρηκτική διάσταση της ανεργίας

Είναι γνωστό ότι το πρόβλημα της ανεργίας είναι σύμφυτο με τη λειτουργία της οικονομίας της αγοράς, ή, αλλιώς, του καπιταλιστικού συστήματος, που σήμερα κυριαρχεί παγκοσμίως. Μπορεί, όμως, να περιοριστεί με δημόσια παρέμβαση, η οποία σε περιόδους οικονομικής άνθισης είναι εφικτή, γιατί η ανεργία είναι μειωμένη και δεν συνεπάγεται μεγάλο φορολογικό βάρος, ούτε ενοχλητικούς περιορισμούς στην ελευθερία των επιχειρήσεων. Αυτό συνέβη μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο μέχρι την κρίση της δεκαετίας του '70, με το κεϊνσιανό κράτος πρόνοιας.
Στην περίοδο από τις αρχές της δεκαετίας του '80 μέχρι τη σημερινή παγκόσμια κρίση, όπου η ανεργία αυξήθηκε σημαντικά, το πρόβλημα αντιμετωπίστηκε με πολύ μεγάλη δυσκολία. Η νεοφιλελεύθερη πολιτική που ακολουθήθηκε σχεδόν σ' όλες τις χώρες, προκειμένου να μειώσει το αυξανόμενο φορολογικό βάρος και να απελευθερώσει τις επιχειρήσεις από τους περιορισμούς για να επιταχυνθεί η ανάπτυξη, θεωρούσε ότι η ανεργία οφείλεται στους υψηλούς μισθούς και την προστατευτική εργατική νομοθεσία. Βέβαια, όλες οι προσπάθειες που έγιναν για να αντιμετωπισθούν τα υποτιθέμενα αίτια της ανεργίας δεν απέδωσαν, είτε επειδή οι αιτίες της ανεργίας δεν είναι αυτές που πιστεύουν οι νεοφιλελεύθεροι των διαφόρων αποχρώσεων είτε επειδή τα εργατικά συνδικάτα περιόρισαν σε μεγάλο βαθμό και τη μείωση των πραγματικών μισθών και την ελαστικοποίηση της εργατικής νομοθεσίας.
Η σημερινή κρίση ανέβασε ακόμη περισσότερο τα ποσοστά ανεργίας. Σε ορισμένες χώρες, ιδίως του ευρωπαϊκού Νότου (Ισπανία, Πορτογαλία, Ελλάδα), τα ποσοστά σχεδόν διπλασιάσθηκαν. Το κρίσιμο ζήτημα είναι ότι στις χώρες της Βόρειας Ευρώπης, όπου άρχισε το 2010 μια εύθραυστη ανάκαμψη, η ανεργία όχι μόνο δεν μειώνεται αλλά αυξάνεται. Υπάρχουν απόψεις που αποδίδουν το γεγονός αυτό στην όλο και μεγαλύτερη χρήση από τις επιχειρήσεις νέων τεχνολογικών μεθόδων και αυτοματισμών. Οι μέθοδοι αυτές εξοικονομούν εργασία προκειμένου να μειωθεί το κόστος, να αυξηθεί η παραγωγικότητα και η διεθνής ανταγωνιστικότητα των οικονομιών των χωρών αυτών, έναντι των αναδυόμενων οικονομιών, που διαθέτουν χαμηλό κόστος εργασίας.
Οι προβλέψεις είναι εφιαλτικές για όλες σχεδόν τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης, καθώς η ανεργία φαίνεται να παίρνει εκρηκτικές διαστάσεις. Ιδιαίτερα στη χώρα μας, όπου η περιοριστική πολιτική και η διαρθρωτική προσαρμογή έχουν πάρει κατεπείγοντα χαρακτήρα, λόγω των όρων του μνημονίου, η ανεργία αναμένεται να φθάσει σε δυσθεώρητα ύψη. Η ανεργία αυξάνεται όχι μόνο λόγω της μείωσης της οικονομικής δραστηριότητας και της απαγόρευσης προσλήψεων στο Δημόσιο αλλά και λόγω της ανάγκης αναδιάρθρωσης των επιχειρήσεων με στόχο να επιτευχθεί και στη χώρα μας βελτίωση της παραγωγικότητας και αύξηση της διεθνούς ανταγωνιστικότητας, καθώς τα κρίσιμα αυτά μεγέθη βρίσκονται σε πολύ χαμηλότερο επίπεδο σε σχέση με τις βόρειες χώρες της Ε.Ε.
Ομως, οι άνεργοι νέοι, όπως και οι απολυόμενοι μεγαλύτερης ηλικίας, δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται πλέον με τη γνωστή ελληνική οικογενειακή αλληλεγγύη. Οι ατομικές λύσεις, που συχνά φθάνουν στην κατάθλιψη, μπορεί να οδηγήσουν σε ανεξέλεγκτες κοινωνικές εκρήξεις, καθώς δεν υπάρχουν συνδικάτα ανέργων. Οι τυφλές εκρήξεις μπορεί να δυναμιτίσουν τη συνοχή της κοινωνίας και την ομαλή λειτουργία του δημοκρατικού μας πολιτεύματος. Σε μια τέτοια προοπτική, ποιο νόημα έχει η πιστή τήρηση των όρων του μνημονίου; Η επίσπευση της δημιουργίας προϋποθέσεων για την αύξηση των δημόσιων και των ιδιωτικών επενδύσεων, με στόχο την απορρόφηση των ανέργων, μπορεί να είναι η μοναδική απάντηση.

Δευτέρα 5 Ιουλίου 2010

Το μνημόνιο και η αίσθηση του μέτρου

  • Σημαντικοί έλληνες συγγραφείς έχουν επισημάνει το φαινόμενο του εκκρεμούς σε πολλές εκφάνσεις του δημόσιου βίου της χώρας μας. Το φαινόμενο αυτό συνίσταται στη μετακίνηση από το ένα άκρο στο άλλο χωρίς ενδιάμεσες θέσεις. Μ' άλλα λόγια, πρόκειται για απώλεια αίσθησης του μέτρου, το οποίο στην κλασική αρχαιότητα αποτελούσε μια από τις σημαντικότερες αρετές στη συμπεριφορά τόσο των πολιτών όσο και των πολιτικών.
Πολλές περιπτώσεις απώλειας της αίσθησης του μέτρου στις κοινωνικές και πολιτικές συμπεριφορές επιβεβαιώνουν τις παραπάνω διαπιστώσεις. Ετσι στην περίοδο της δικτατορίας, από τη λατρεία της εθνικοφροσύνης, την απόλυτη πειθαρχία, την παντελή έλλειψη δημοκρατίας , τον άκριτο σεβασμό της ιεραρχίας κ.ά, στη μεταπολίτευση περάσαμε στο άλλο άκρο. Στη σημερινή εποχή, από το ένα άκρο των ολέθριων πρακτικών ασυδοσίας μεγάλης μερίδας του πολιτικού κόσμου, με την ανοχή και τη συνενοχή ενός μέρους της κοινωνίας στην προηγούμενη περίοδο, περνάμε τώρα στο άλλο άκρο, όπου παρατηρούμε πρακτικές υπερβολικής «σύνεσης» στην εφαρμογή του γνωστού Μνημονίου, οι οποίες έχουν, βεβαίως, άμεσο δημοσιονομικό ή/και οικονομικό όφελος, βλάπτουν, όμως, την συνοχή της ελληνικής κοινωνίας, δημιουργώντας νέα φτώχεια και διευρύνοντας τον κοινωνικό αποκλεισμό.
Αξίζει να αναφερθούν δυο ακραία παραδείγματα. Από το ένα άκρο του εκκρεμούς, δηλαδή την απόλυτη σπατάλη στην απονομή των συντάξεων με ελάχιστο χρόνο υπηρεσίας σε πολλές κατηγορίες εργαζομένων, η σημερινή μεταρρύθμιση περνάει στο άλλο άκρο με απόλυτα θύματα μάλιστα τις μητέρες ανηλίκων. Πρόκειται προφανώς για προσαρμογή στα ισχύοντα σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Ομως στη χώρα μας αυτή η ευνοϊκή μεταχείριση των γυναικών ήταν και το μοναδικό μέτρο προστασίας της μητρότητας και αντιμετώπισης της υπογεννητικότητας. Είναι γνωστό ότι το σύστημα παιδικών σταθμών, δημόσιων σχολείων, επιδομάτων των πολύτεκνων μητέρων κ.ά., που σε άλλες χώρες είναι πρώτη προτεραιότητα του κοινωνικού κράτους, στην Ελλάδα πάσχει από χρόνια ανεπάρκεια.
Μια άλλη περίπτωση απώλειας της αίσθησης του μέτρου είναι η επιχειρούμενη μείωση του κατώτατου μισθού στον ιδιωτικό τομέα και η δυνατότητα κατάργησης των συλλογικών συμβάσεων εργασίας. Τέτοιες ρυθμίσεις, σε συνδυασμό με την ελαστικότητα στις απολύσεις, βελτιώνουν την πολύ χαμηλή διεθνή ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας, πράγμα απολύτως αναγκαίο, οδηγούν, όμως, σε πλήρη απαξίωση την εργασία των νέων εργαζομένων με ανυπολόγιστες ηθικές, πολιτικές και κοινωνικές συνέπειες.
Οι περικοπές των αμοιβών στο δημόσιο τομέα, η μεγαλύτερη φορολόγηση των ήδη φορολογουμένων, η πλήρης ανατροπή των ασφαλιστικών και συνταξιοδοτικών δεδομένων, η πίεση για χαμηλότερες αμοιβές στον ιδιωτικό τομέα, η αύξηση της ανεργίας κ.ά. στο πλαίσιο της εφαρμογής του Μνημονίου (το οποίο περιλαμβάνει τους όρους διάσωσης της χώρας μας από την πτώχευση), έχουν προφανώς ένα όριο πέραν του οποίου καμιά πολιτική προσπάθεια πειθούς δεν μπορεί να τιθασεύσει τις αντιδράσεις.
Ποιο θα είναι το τελικό όφελος αν σωθεί η ελληνική οικονομία από την πτώχευση, αλλά έχει χαθεί κάθε ικμάδα διάθεσης για δημιουργική εργασία μέσα σε μια γενικευμένη κοινωνική και πολιτική αναταραχή; Η αίσθηση του μέτρου όταν επιχειρούνται μεγάλες μεταρρυθμίσεις, είναι αναγκαία προϋπόθεση για την επιτυχία τους. Τα όρια της πολιτικής και κοινωνικής ελαστικότητας πρέπει πάντοτε να υπολογίζονται από τους μεταρρυθμιστές γιατί διαφορετικά η αποτυχία της προσπάθειας είναι σίγουρη. Οι «επιτυχημένες» εγχειρήσεις δεν εξασφαλίζουν πάντοτε την επιβίωση του ασθενούς.