Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Κέινς. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Κέινς. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Δευτέρα 18 Μαΐου 2009

Ο Φρίντμαν, ο Κέινς και η ανάκαμψη

FLΟRΙΝ ΑFΤΑLΙΟΝ | ΤΟ ΒΗΜΑ, Κυριακή 17 Μαΐου 2009
  • Mετά την περίοδο του στασιμοπληθωρισμού τη δεκαετία του ΄70, έλεγαν ότι ο Φρίντμαν νίκησε τον Κέινς. Να, όμως, που η κρίση αυτή μοιάζει να αμφισβητείται τώρα. Με άλλα λόγια, θα έπρεπε, για να βγούμε από την κρίση, να υιοθετήσουμε τις πολιτικές που υποστήριζε ο Κέινς και να απορρίψουμε τις πολιτικές του Μίλτον Φρίντμαν.
  • Σύμφωνα με τον τελευταίο, μια γερή νομισματική επέκταση θα είχε οδηγήσει την Αμερική σε έξοδο από τη Μεγάλη Κρίση, καθώς και από άλλες κρίσεις όπως η σημερινή. Η αμερικανική κεντρική τράπεζα (Fed) πήρε μέτρα εξαιρετικά ισχυρά προς την κατεύθυνση αυτή, χωρίς να αρκεστεί καν στην αναχρηματοδότηση του τραπεζικού συστήματος, αλλά φθάνοντας ως και την άμεση χορήγηση ρευστών προς τις επιχειρήσεις. Ακολουθεί επομένως πιστά τις φριντμανικές οδηγίες.
  • Η εξήγηση που δίνει ο Κέινς για την κρίση της δεκαετίας του ΄30 δεν αντιστοιχεί στην κατάσταση της εποχής, όπως έδειξαν πάρα πολλές έρευνες από τότε. Ούτε και αντιστοιχεί στην κατάσταση που ζούμε σήμερα. Πώς να αναφερθεί η υπο-κατανάλωση σε μια Αμερική της δεκαετίας του 2000, όταν το ποσοστό αποταμίευσης έπεσε σε πρακτικά μηδενικό επίπεδο και οι δημοσιονομικοί προϋπολογισμοί επίσης βρέθηκαν καθαρά «στο κόκκινο»;
  • Οι αιτίες της σημερινής κρίσης, το ξέρουμε, βρίσκονται αλλού: στη μαζική έκδοση ενυπόθηκων δανείων και στην ενσωμάτωσή τους σε δομημένα προϊόντα, μαζί με μια νομισματική πολιτική που για υπερβολικά μεγάλο διάστημα υπήρξε επεκτατική. Μια γιγαντιαία φούσκα ακινήτων ξεπήδησε από αυτό. Οταν έσκασε, η παρουσία στους τραπεζικούς ισολογισμούς «τοξικών» προϊόντων αβέβαιης αξίας εκμηδένισε την εμπιστοσύνη στο χρηματοπιστωτικό σύστημα και προκάλεσε το ολέθριο πνίξιμο της πίστης.
  • Είναι σαφές ότι η αναγκαία προϋπόθεση για την ανάπτυξη είναι η εξυγίανση των τραπεζικών ισολογισμών. Αλλά όταν η εξυγίανση αυτή επιτευχθεί, θα πρέπει άραγε να συνεχίσουμε να αντιμετωπίζουμε μια οικονομία με προβλήματα μέσα από τα ελλείμματα που ζητεί ο Κέινς και οι οπαδοί του;
  • Οι αρμόδιοι αμερικανοί πολιτικοί φαίνεται να το πιστεύουν. Αλλά 150 διάσημοι οικονομολόγοι, εκ των οποίων τρία βραβεία Νομπέλ Οικονομίας, συνυπέγραψαν τη διαφωνία τους σε μια ολόκληρη σελίδα των «Νew Υork Τimes». Αυτοί πιστεύουν ότι τα μαθήματα της Ιστορίας και τα αποτελέσματα των εμπειρικών ερευνών δείχνουν ότι τα δημοσιονομικά ελλείμματα δεν αποτελούν λύση στα προβλήματα της απασχόλησης. Αν έχουν δίκιο, τότε τίποτε δεν δικαιολογεί τα αβυσσαλέα αμερικανικά δημοσιονομικά ελλείμματα της τάξεως του 14% του ΑΕΠ εφέτος και άλλο τόσο του χρόνου.
  • Το συμπέρασμα είναι προφανές: οι ιδέες του Φρίντμαν είναι περισσότερο από ποτέ επίκαιρες. Οι ιδέες του Κέινς, τις οποίες τίποτε δεν επιβεβαιώνει, ξεθάφτηκαν από το χρονοντούλαπο απλώς και μόνο για να δικαιολογηθούν πολιτικές που είναι κολοσσιαία δαπανηρές. Η αποδοχή τους από την κοινή γνώμη αποτελεί θρίαμβο της πολιτικής αυταπάτης.
  • Ο κ. Florin Αftalion είναι καθηγητής της ΕSSΕC.

Κυριακή 4 Μαΐου 2008

«ΑΓΟΡΑΙΟΙ» ΜΥΘΟΙ

Είναι μάλλον για γέλια οι βαθυστόχαστοι επικήδειοι για το τέλος της αγοράς και την ανάσταση του κεϊνσιανισμού. Ιδίως στην Ελλάδα, όπου ποτέ δεν αφέθηκαν οι δυνάμεις της αγοράς ελεύθερες και όπου ίσχυσαν -σε βαλκανική μετάλλαξη- χωρίς διακοπή οι συνταγές του Κέινς.Διότι τι άλλο από μεταλλαγμένος κεϊνσιανισμός είναι η επί 35 χρόνια ελλειμματική διαχείριση του κρατικού Προϋπολογισμού. Ο Κέινς προέβλεψε ότι κάθε τόσο η ελεύθερη αγορά θα περνάει κρίσεις, που, όταν συμβαίνουν, θα πρέπει να αντιμετωπίζονται με κρατικές ενέσεις. Δεν φαντάστηκε όμως μια οικονομία, όπως η δική μας, εξαρτημένη από συνεχείς ενέσεις. Αντίθετα, φαντάστηκε πλεονάσματα σε καλές εποχές που θα στήριζαν τα ελλείμματα στις κακές.

Η ελληνική πραγματικότητα είναι ότι έχουν συσσωρευτεί παντού τόσα ελλείμματα (κράτος, κρατικές επιχειρήσεις, ασφαλιστικό σύστημα), που θα είναι εξαιρετικά δυσχερής, αν όχι αδύνατη, η αποτελεσματική κρατική παρέμβαση –αν και όταν χρειαστεί– για ενίσχυση της απασχόλησης και της ζήτησης. Στις χώρες με χρηστή οικονομική διαχείριση τα πράγματα είναι διαφορετικά. Εκεί, στο μέτρο που η αγορά αντιμετωπίζει προβλήματα, η κρατική παρέμβαση είναι εφικτή και με φειδώ επιθυμητή.
Η χωρίς υπερβολικά κρατικά εμπόδια λειτουργία των αγορών –με όλες τις ατέλειές τους, με όλες τις ανισότητες που προκαλούν– παραμένει το καλύτερο εργαλείο για την ανάπτυξη της οικονομίας και την ευημερία των λαών. Ο οικονομικός θρίαμβος της Κίνας και της Ινδίας και πολλών άλλων χωρών οφείλεται στην αναγνώριση αυτής της αλήθειας και την ταυτόχρονη εγκατάλειψη των αριστερών ιδεολογικών μύθων.
Συναφής είναι η περίφημη ρήση του κομμουνιστή Κινέζου ηγέτη Ντενγκ Χσιάο Πινγκ: «Ασπρη γάτα, μαύρη γάτα, μου είναι αδιάφορο. Αρκεί να πιάνει ποντίκια». Οπως σωστά προέβλεψε ο Κέινς, οι αγορές δεν μπορούν πάντοτε να τα κάνουν όλα σωστά. Κάθε τόσο παρουσιάζονται προβλήματα. Σε αυτές τις περιπτώσεις η κοινή λογική υποδεικνύει ότι πρέπει να λαμβάνονται κατά το δυνατόν περιορισμένα διορθωτικά μέτρα που θα αποκαταστήσουν την ομαλότητα. Ομως τα διορθωτικά μέτρα και οι παρεμβάσεις προϋποθέτουν την ύπαρξη αποθεμάτων που θα έχουν δημιουργηθεί στις καλές εποχές. Χωρίς αποθέματα, με τι θα κάνεις την παρέμβαση;

Ο κ. Στ. Μάνος είναι πρώην βουλευτής και υπουργός επί σειρά ετών

[Του ΣΤΕΦΑΝΟΥ ΜΑΝΟΥ, Ελεύθερος Τύπος, 4/5/2008]

«ΣΤΡΙΒΕΙΝ… ΔΙΑ ΤΟΥ ΚΕΙΝΣ»

Αν και μηχανικός, στις μεταπτυχιακές μου σπουδές είχα την ευκαιρία να μελετήσω τη θεωρία του Κέινς και τα αποτελέσματα της εφαρμογής της στις δυτικές οικονομίες στο μεγαλύτερο μέρος του 20ού αιώνα. Ως πολιτικός είχα όμως τη μοναδική ευκαιρία να έρθω σε επαφή με το διεθνές και ευρωπαϊκό σύστημα και να κατανοήσω τη σημερινή λειτουργία οργανισμών, όπως το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και η Παγκόσμια Τράπεζα, των οποίων αρχιτέκτων υπήρξε ο Κέινς.
Στην εποχή μας όλες οι κεϊνσιανικές λογικές έχουν ενσωματωθεί στην πολιτική των μεγάλων οικονομικών συνόλων. Διαχρονικά όμως ηγέτες και πολιτικοί ερμηνεύουν και χρησιμοποιούν τον Κέινς κατά την εκτίμησή τους. Τις περισσότερες φορές δημαγωγικά. Ο Νίξον δήλωσε κεϊνσιανιστής! Η κυβέρνηση Μπους επιδοτεί σήμερα τις τράπεζες με δισ. δολάρια που παίρνει από τους φορολογούμενους πολίτες τους οποίους οι τράπεζες αυτές εξαπάτησαν. Αν αυτό θεωρείται κεϊνσιανισμός… σίγουρα θα τρίζουν τα κόκαλα του Κέινς.
Στην Ευρωπαϊκή Ενωση η λογική της αντικυκλικής πολιτικής μέσω των δημοσιονομικών ελλειμμάτων γίνεται αποδεκτή. Το ίδιο ισχύει και με τη λογική του ρυθμιστικού πλαισίου, που θεσπίζει τους κανόνες λειτουργίας των αγορών, την προστασία του καταναλωτή και του περιβάλλοντος, τη δημόσια υγεία και τις εργασιακές σχέσεις, ενώ υπάρχει ισχυρή δημοσιονομική παρέμβαση των ΚΠΣ με στόχο την κοινωνική συνοχή. Βεβαίως, είναι σαφές ότι απαιτούνται πλέον ένα διεθνές ρυθμιστικό πλαίσιο, συντονισμός πέρα από τη Ε.Ε. για τις παγκόσμιες αγορές και η θέσπιση των ελαχίστων εργασιακών δικαιωμάτων διεθνώς και όχι απλώς κανόνες που αφορούν το ελεύθερο εμπόριο.
Χρειάζεται αναδιάρθρωση των διεθνών οργανισμών και δημοκρατική νομιμοποίηση των αποφάσεών τους. Απαιτείται, επίσης, ένταξη στους G7 και στους G8 της Κίνας. Οσον αφορά τη δημοσιονομική παρέμβαση σε παγκόσμιο επίπεδο, η ιδέα για το φόρο Tobin, δηλαδή ενός πολύ μικρού φόρου στις διεθνείς συναλλαγές υπέρ των πολύ φτωχών, θα μπορούσε να επανέλθει στη διεθνή ατζέντα. Σε εθνικό επίπεδο, τώρα, θα πρέπει να είμαστε ιδιαίτερα προσεκτικοί. Η Ελλάδα δεν έχει πρόβλημα ενεργού ζήτησης, ενώ έχει σοβαρότατο πρόβλημα χρέους κι εξαγωγών (τελευταίοι στην Ευρώπη) και συνεχή πτώση της ανταγωνιστικότητας. Εχει ασθενική παραγωγική βάση και αδυναμία δίκαιης αναδιανομής του παραγόμενου πλούτου.Θα κάνω λοιπόν ένα απλό σχολιασμό των λεγομένων του Κέινς:
  • - Οταν έλεγε ότι το κράτος μπορεί να πληρώνει εργαζομένους να σκάβουν τρύπες του γκολφ και να τις βουλώνουν ενισχύοντας την ενεργό ζήτηση, δεν εννοούσε βέβαια τη συστηματική χρηματοδότηση κρατικοδίαιτων του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα για να κάνουν «...τρύπες στο νερό...».
  • - Οταν έλεγε ότι οι δημόσιες δαπάνες μπορούν να ξεπερνάνε σε δεδομένη στιγμή τα δημόσια έσοδα εφόσον ενισχύουν την ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ και την ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ, δεν εννοούσε ότι οι χρεοκοπημένες οικονομίες θα κάνουν την αδυναμία τους και την κατάντια τους επιχείρημα.
  • - Τέλος, όταν υπέθετε ότι η εφαρμογή των απόψεών του προϋπέθετε την καλύτερη δυνατή λειτουργία των αγορών και ιδιαίτερα της αγοράς εργασίας, έπρεπε να φανταστεί ότι αυτοί που ξορκίζουν τις αγορές ή τις θεωρούν ιστορικό ατύχημα ή αναγκαίο κακό δεν θα αποδέχονταν ποτέ τη ρύθμιση και τη μεταρρύθμιση ως πολιτικό στόχο.

Στην εποχή μας όλες οι κεϊνσιανές λογικές έχουν ενσωματωθεί και προσαρμόζονται στην ευρωπαϊκή και εθνική πραγματικότητα. Αυτό που δεν έχει ενσωματωθεί είναι το «στρίβειν… διά του Κέινς», το οποίο έρχεται και επανέρχεται δυστυχώς σε περιόδους κρίσης.

Η κυρία Α. Διαμαντοπούλου είναι βουλευτής του ΠΑΣΟΚ

[Της ΑΝΝΑΣ ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ, Ελεύθερος Τύπος, 4/5/2008]